yandex
Anasayfa / Ekonomi-Finans / Bütçe dengede, işsizlik çift hanede

Bütçe dengede, işsizlik çift hanede




Bütçe dengesi kasımda fazla vermeyi sürdürdü. Ancak işsizlik eylül döneminde 10.3 ile yüksek kaldı. Uzmanlar, işsizlikte bundan sonrası için uyarıyor. Bütçede ise tek seferlik gelirlerin payına dikkat çekiliyor…

ULUSLARARASI piyasalarda uzun süredir yaşanan belirsizlik geçen hafta sona erdi. Amerikan Merkez Bankası FED uzun süredir beklenen faiz artışını geçen hafta gerçekleştirdi. Faizde 0.25 puanlık artış yapan FED bundan sonra da kademeli artışın süreceği mesajını verdi. Avrupa Merkez Bankası ise aralık başında faiz indirimi yapmasına karşılık aylık tahvil alım tutarını artırmadı. Asya ülkelerinde FED’in kararı sonrası faiz artışları olurken içerde Merkez Bankası dolar cinsi zorunlu karşılık oranlarını artırarak FED’in hamlesine karşılık verdi.

Bütçe-denge

Gelişen piyasalar içinde Türkiye, genel seçimler sonrası bir ölçüde pozitif ayrışsa da jeopolitik riskler devam ediyor. Varil fiyatı 40 doların altına gerileyen petrol, ekonomide iyimserlik yaratırken, Rusya ile yaşanan krizin olumsuz yansımaları da endişe kaynağı. Siyasi istikrarla ilgili genel havayı bozan gelişme ise yeniden gündeme gelen başkanlık tartışması. Bunun için referandum yapılacağı yönündeki mesajlar siyasi sistemle ilgili kaygı yaratıyor.

İŞSİZLİK YİNE ÇİFT HANE

Ekonomide beklentilerden yüksek gelen üçüncü çeyrek büyümesi piyasalarda iyimserlik yaratmıştı. Geçen hafta gelen eylül dönemi (ağustos-eylül-ekim) işsizlik verisi ise artışa işaret etti. Uzun süredir yüksek seyreden işsizlik oranı çift hanede kalıcı bir eğilim gösteriyor. Bu arada bütçe dengesi hedefler doğrultusunda gelmeye devam ediyor. Ekimde 7 milyar TL’nin üzerinde fazla veren bütçe dengesi kasımda da 800 milyon TL ile fazla vermeye devam etti. 11 aylık açık ise 5.5 milyar TL civarında. Uzmanlar işsizlik konusunda çok umutlu değil. Çünkü her yıl yaratılan 600-800 bin civarındaki istihdama karşın işgücüne 1.2 milyon civarında bir katılım oluyor. Hatta Suriyeli göçmenlere çalışma izni verilmesiyle ilgili gündeme gelen planlar bu konudaki karamsarlığı iyice artırıyor. Bütçe dengesindeki eleştiri konusu ise gelirlerin genelde tek seferlik olması. Bu durum özelleştirme gelirleri kesildiği anda bütçe gelirleriyle ilgili kaygı yaratıyor.

TARIM DIŞI İSTİHDAMDA DÜŞÜŞ

TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2015 Eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 39 bin kişi artarak 3 milyon 103 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise geçen yılın aynı dönemine göre, 0.2 puanlık azalış ile yüzde 10.3 seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde, tarım dışı işsizlik oranı 0.3 puanlık azalış ile yüzde 12.4 olarak tahmin edildi. 15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı 0.6 puanlık azalış ile yüzde 18.5 olurken,15-64 yaş grubunda bu oran 0.2 puanlık azalış ile yüzde 10.5 olarak gerçekleşti. İşgücü 2015 Eylül döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 milyon 26 bin kişi artarak 30 milyon 259 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 1 puan artarak yüzde 52.1 olarak gerçekleşti.



Mevsim etkilerinden arındırılmış işsiz sayısı bir önceki döneme göre 16 bin kişi artarak 3 milyon 112 bin kişi olarak gerçekleşti, işsizlik oranı da aynı düzeyde kalarak yüzde 10.4 oldu.

BÜTÇEDE FAZLA SÜRÜYOR

Merkezi yönetim bütçesi 2015 yılı Kasım ayında 798 milyon TL fazla verdi. Faiz dışı fazla ise, 4 milyar 667 milyon TL oldu. Kasımda bütçe giderleri yüzde 20.8 artarak 43 milyar 9 milyon TL’ye, giderler ise yüzde 20.7 artarak 39 milyar 140 milyon TL’ye çıktı. 2015 yılı merkezi yönetim bütçesi Ocak-Kasım döneminde ise 5 milyar 429 milyon TL açık verdi. 11 aylık dönemde 45 milyar 842 milyon TL faiz dışı fazla verildi. Bütçe giderleri yüzde 12.3 artarak 447 milyar 222 milyon TL, bütçe gelirleri yüzde 14.2 artarak 441 milyar 793 milyon TL olarak gerçekleşti.

SURİYELİ İSTİHDAMI

Akbank Araştırma Yönetmeni Evren Kırıkoğlu, işsizlik oranında manşet veriye değil, mevsimsellikten arındırılmış verinin önemine dikkat çekiyor. Kırı-koğlu, eylül döneminde bu verinin yüzde 10.4 ile son dört aydır aynı yüksek seviyesini koruduğunu vurguluyor. İşsizlik oranının büyüme verisinden bağımsız olarak yapısal sorunlar taşıdığını savunan Kırıkoğlu, kadınların işgücüne katılımının artmasını ve yüksek eğitimdeki genç nüfusun artışını buna örnek gösteriyor. Ayrıca emeklilik yaşının uzamasının da işgücü ihtiyacını azalttığı görüşünde.

Ekonominin birkaç yıldır yüzde 2.5-3 arasında büyüdüğüne dikkat çeken Kırıkoğlu’na göre, her yıl 600 ila 800 bin arasında yeni istihdam yaratılmasına karşın işgücüne 1.2 milyon kişi katılıyor. İşsizlikte bundan sonrası için karamsar olan Kırıkoğlu, “Suriyeli göçmenlere çalışma izni verilmesi durumunda ekonomi yüzde 5 büyüse bile, bunu alır götürür” diyor.

Bütçe dengesiyle ilgili ise, özelleştirme gibi tek seferlik gelir artışlarının payına dikkat çeken Kırıkoğlu, asgari ücret artışı gibi seçim vaatlerinin hayata geçmesiyle bütçe dengesinde yüzde l’lik bir bozulma olacağını savunuyor.

FED VE JEOPOLİTİK RİSKLER

Deniz Yatırım Başekonomisti Özlem Derici, eylül döneminde istihdamın 2014 yılı başından bu yana en yüksek artışı gösterdiğini belirtiyor. İşsizlik verisinin piyasa beklentilerinin altında geldiğine dikkat çeken Derici, genç nüfustaki işsizlik oranının eylülde yüzde 19.1’den 18.5’e gerilemesini de olumlu görüyor.

Ayrıca tarım dışı işsizlik oranının yüzde 12.7’den yüzde 12.4’e düşmesini önemli buluyor. İşsizlikte düşüşe karşın ekonomik aktivitede dikkate değer bir iyileşme görülmediğine dikkat çeken Derici’ye göre, üçüncü çeyrekte beklentilerden yüksek gelen büyüme verisi tek seferlik bir gelişme. Bundan dolayı işsizlik tek haneye gerileyemez. FED’in faiz artışı ve diğer jeopolitik riskler bundan sonrası için ekonomi üzerinde baskı oluşturuyor.

“ARALIKTA HARCAMA ARTAR”

T-Bank Başekonomisti Veyis Fertekligil, kasım ayında harcamalardaki artış dolayısıyla geçen yılın kasım ayma göre bütçe fazlasında düşüş olduğuna dikkat çekiyor. Buna karşın Ocak-Kasım arası 11 aylık dönemde bütçe açığının geçen yılın aynı dönemine göre azaldığını belirtiyor. Fertekligil’e göre, yılın son ayında her ne kadar harcamalarda yıllık ödeneklerin kullanılmasından dolayı ciddi bir artış beklense de yıllık bütçe açığı büyük olasılıkla 24.5 milyar TL hedefinin altında kalacak.





Bunu da İnceledinizmi ?

Türkiye’nin son yıllardaki ihracat performansı iyi değil

2015’te yüzde 8,7 düşen ihracat 2016’da da yüzde 0,9 geriledi. Bu dönemde kg başına ihracatta …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir