Anasayfa / Ekonomi-Finans / Çek itibarını yitirince ticaret senede döndü

Çek itibarını yitirince ticaret senede döndü




Çek itibarını yitirince ticaret senede döndü

Bu yılın 9 aylık döneminde karşılıksız çek sayısnıın geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 52 artmasıyla birlikte ticaret hayatında endişeler arttı. Düzenleyicisine getirilen hapis cezasının kaldırılmasıyla bağ kurulan bu artış nedeniyle ticaret hayatında çekin itibar kaybettiği, senede dönüş başladığı bildiriliyor. Karşılıksız çekin en mağdur sektörleri ise lojistik ve inşaat.

Son haftaların en sık konuşulan ve gündem yaratan konularından biri karşılıksız çeklerde yaşanan artış oldu. Geçtiğimiz hafta bu konuyla ilgili ilk şikayet, Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu, Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği ve Türkiye Yem Sanayicileri Birliği cephesinden geldi. Başlrakan’a mektup yazan bu üç kuruluş, yapılan yeni düzenleme ile caydırıcılığın ortadan kalktığını, bu durumun vadeli satışlarda güveni sarsacağını dolayısıyla da piyasalarda daraltıcı etki yaratacağını belirttiler.

Bu konuda bir eleştiri de TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’ndan geldi. TOBB Başkanı özetle “Çek sistemine güven gelmezse çek kullanımındaki sıkıntı artacak ve bu durum ticareti ve ekonominin büyüme temposunu beklenenden daha fazla yavaşlatacak” diyerek hükümeti uyarmıştı.

Bazı uzmanlar sonaylarda yaşanan bu artışı karşılıksız çekte hapis cezasının kalkmasına bağlarken, bazı uzmanların görüşü ise doğrudan bu yeni yasanın çek oranlarındaki artış üzerinde bağlayıcı bir rolü olmadığı yönünde. Diğer yandan karşılıksız çeklerin son zamanlardaki artışını ekonomideki daralmanın yanı sıra, Suriye ile yaşanan siyasi gerilim, sınır kapılarının kapatılması ve buna bağlı olarak ticaretin doğrudan etkilenmesine dayandıranlar da var.

ALIŞKANLIKLAR DEĞİŞECEK

Rakamlara bakıldığında ise görünen tablo şu: Merkez Bankası verilerine göre 2009 yılı sonunda 1 milyon 652 bin olan karşılıksız çek sayısı 2010’da yüzde 52.9 azalarak, 779 bin, 2011’de ise yüzde 33.8 azalarak 516 bine geriledi.

Bu dönemde mahkemelere intikal eden çek davası sayısında da azalma gözlendi. 2000-2008 yıllan arasında mahkemelere 467 bin dosya gelirken, 2009’da 83 bin, 2010’da 106 bin ve 2011 yılında ise 47 bin dava görüldü. Ancak yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bu yılın 9 aylık döneminde karşılıksız çek sayısı geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 52.2 arttı. Yine bu dönemde piyasadaki çeklerin karşılıksız çıkma oranı adet olarak yüzde 2.5’ten yüzde 3-9’a ve tutar olarak yüzde 2.6xlan yüzde 4.4’e yükseldi.

Çeke olan itibarın azalmasıyla birlikte piyasada senede doğru bir eğilim trendi oluştuğunu ifade eden uzmanlar, buna karşın çek raporu ve risk raporu gibi hizmetlerin sunulmasıyla alışkanlıkların değişeceği, yönünde iyimser bir beklenti içerisindeler.

MAYIS 2011’DE BAŞLADI

Garanti Bankası yetkililerinin verdiği bilgiye göre, karşılıksız çek oranındaki artış trendi, 2011 yılının Mayıs ayı itibari ile başladı. Yetkililer, bu nedenle karşılıksız çek oranlarındaki artı-şı sadece kanun değişikliğine bağlamanın doğru olmadığına dikkat çekiliyor.



Söz konusu artışın piyasalardaki alacak kalitesinin bozulmasıyla da ilgili olduğunu ifade eden banka yetkilileri, “Yeni kanun bir anlamda ticaret hayatındaki uzun yıllara dayanan alışkanlıkların değişmesini gündeme getirdi. Kredi Kayıt Bürosu da iş dünyasının bu değişikliğe adapte olması ve sürecin hızlanması için çek raporu ve risk raporu gibi doğaı hizmetler sunmaya başladı. Alışkanlıklar değiştikçe sözkonusıı hizmetlerin faydaları ve ticaret hayatına katkıları belirgin bir şekilde artacak” diyor.

Ayrıca Garanti Bankası yetkililerinin verdiği bilgiye göre, karşılıksız çek sorunun en çok yaşandığı iller, İstanbul, Ankara, Antalya, İzmir ve Bursa.

PİYASADA DARALMA YOK

Akbank Ticari ve KOBİ Bankacılığından Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Kaan Gür de oranlar da geçen yıla göre bir miktar artış olduğunu söylüyor.

Gür “Ancak karşılıksız çek oranı artışının piyasada bir daralmaya neden olmadığı görüşündeyiz. İbraz edilen çek adetleri geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında aynı seviyelerde, bu da piyasalarda herhangi bir daralma olmadığını gösteriyor” diyor. Gür, şöyle devam ediyor:

“Piyasada çekle ödemeye karşı güvensizlik oluştu ve senet kullanımında bir miktar artış gözlemlendi. Ancak yeni yasa ile bankaların karşılıksız çek yaprağı başına sorumluluk tutarının 725 TL’den, bin TL’ye çıkması ve çek hesabı açılışında yapılması gereken kontroller nedeniyle çek hala .senede nazaran daha güvenli bir ödeme aracı olarak kabul ediliyor.”

TEK NEDEN YASA MI?

Senede olan dönüş trendini Euler Hermes Türkiye Genel Müdürü Özlem Özüner de doğruluyor. Özüner, “Alıcılarından çek kabul eden müşterilerimiz arasında, senet kabulüne doğaı bir eğilim gözlemliyoruz. Senetler de aynen çeklerde olduğu gibi protesto edildiğinde aynı hukuki altyapı ile işlem görüyorlar” diyor. Karşılıksız çekteki artışın nedenini doğrudan hapis cezasının kalkmasıyla ilişkilen-dirmenin yanlış olacağına da dikkat çeken Özüner, şöyle devam ediyor: “Ödenmeyen çeklerde artış çek yasası değişikliği sonrasında değil, Temmuz 2011’den itibaren başlamıştı ve bugün dahi 2008-2009 döneminin altında seyrediyor. Kredi Kayıt Bürosu analizine göre çek borcunu ödemeyen 20 bin 910 müşteri bulunuyor ve bu müşterilerin yüzde 95’i zaten daha önceden de çeklerini veya banka borçlarını ödememiş kişiler.”

İKİ SEKTÖRDE HASAR BÜYÜK

İğdır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kamil Arslan, karşılıksız çeklerin son zamanlardaki artış oranının, ekonomideki daralmayla ilgili olduğunu söylüyor. Arslan, “Suriye ile ilgili gerginlik, bölge ticaretini fazla etkiledi. Özellikle inşaat ve lojistik sektörlerinde sıkıntı yaşanıyor. Bütün bunlara bağlı olarak karşılıksız çek oranlarında yaklaşık yüzde 10 artış oldu.” Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Remzi Can ise Diyarbakır’da son zamanlarda özellikle ana firmaların çek mağduru olduklarını ve asıl düzenlemenin taşeron fimıa-lara getirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Burcu Tuvay / Ekonomist





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir