Anasayfa / Ekonomi-Finans / Doğu’ya yatırımlarda riski devlet üstlenecek

Doğu’ya yatırımlarda riski devlet üstlenecek




Doğu’ya yatırımlarda riski devlet üstlenecek

İş dünyasının merakla beklediği teşvik paketi nihayet açıklandı. Bizzat Başbakan’uı kamuoyuna duyurduğu paket, hemen hemen her kesimden olumlu yankılar buldu. Yeni teşvik sistemini eskilerden ayıran en önemli fark, yöre işadamlarının da ilk kez görüşleri alınarak ortaya konan Doğu illerine dönük özendirici maddeler. Yeni yasa ile devlet, çeşitli desteklerle Doğu’ya yatırınım risklerini önemli ölçüde üstleniyor.

Aylardır beklenen teşvik paketi nihayet geçtiğimiz hafta açıklandı. Başba-kan’ın geçirdiği ameliyat ve Suriye gündemi nedeniyle şubat ayında açıklanması teklenen paket, geçen hafta Bakanlar Kurulu’nun yedi üyesiyle birlikte bizzat Başbakan tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Hükümetin açıkladığı bu dördüncü teşvik paketi, genel anlamı ile toplumun ilgili tüm kesimlerinden olumlu eleştiri aldı.

Bu olumlu tepkinin ana nedenlerinden birini hiç kuşkusuz yeni teşvik paketinin geçmişteki uygulamalara nazaran ortaya konan önemli farklan oluşturuyor. Açıklanan pakete ilişkin içerik ve teknik yaklaşımlar olarak ele alabiliriz sözünü ettiğimiz bu farkları.

Yeni paketteki 6 temel fark

1 – Daha önce 4 bölgeye ayrılan teşvikler bu defa il bazlı yaklaşımla gelişmişlik düzeyine göre 6 bölgeye ayrıldı.
2-    Daha önce bölgesel ve sektörel yaklaşım varken, şimdiki teşvik programı sektörel, bölgesel ve stratejik yatırımlara ayrılmış durumda.
3-    Doğuya yatırım yapacak bir şirket, daha önce batı tarafına yaptığı yatırımlar için de belli muafiyetlerden faydalanacak.
4-    Uygulamanın bir yeni tarafı da azami destek süresinin uzatılmış olması.
5-    Yatırımcıyı sevindirecek bir ilk de KDV iadesi. Buna göre asgari 500 milyon lira tutarındaki yatırımların bina, inşaat gibi harcamaları için KDV iadesi alacak.
6-    Destekten aslan payını alan Güneydoğu ve Doğu Anadolu’daki IS ili kapsayan 6. bölgede yatırımcının asgari ücret yüküne devlet de omuz verecek, iş veren, gelir vergisi stopajı, SSK işveren ve işçi payından kurtulacak.

ESKİDEN FARKI NE?

Tekniği açısından en önemli farklardan birini geçmişte pek çok kez realize olan bölgesel bakıştan il bazlı desteğe dönüşün uygulamaya konacak olması oluşturuyor. Daha önce dört bölgeye ayrılan teşvikler bu defa il bazlı yaklaşımla gelişmişlik düzeyine göre altı bölgeye ayrıldı. İllerin gelişmişliğine göre veriler ise TÜBİTAK tarafından periyodik olarak güncellenecek. Bu noktada TÜBİTAK’ın uygulamada kilit rol oynaması bekleniyor.

Olumlu karşılanan bir diğer yenilik de teşviklerin genişletilen kapsamı oldu. Geçmiş teşvik uygulamalarında bölgesel ve sektörel yaklaşım varken, şimdiki teşvik programı sektörel, bölgesel ve stratejik yatırımlara ayrılmış durumda. Yani artık ithalatı yüzde 50’yi geçen sektörler stratejik sayılacak. Bu nokta sekiz ayn kalem için uygulanacak.

500 MİLYONA KDV İADESİ

Cari açığa yama olması beklenen bu adımla ithalat ağırlıklı bir alana yatırım yapan herhangi bir şirket, KDV istinası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi, işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi, faiz desteği ve KDV iadesi alacak.



Yıllardır her teşvik paketi açıklandığında eleştirilen bir konu da bu pakette gözetilerek yer buldu. Örneğin daha önce Türkiye’nin Batısı’na yatırım yapan şirketler, Doğu’ya yatırım yapanlara verilen teşvikleri eleştirirlerdi. Yeni destek uygulaması bu eleştirilerin önünü kesiyor. Çünkü doğuya yatırını yapacak bir şirket, daha önce batı tarafına yaptığı yatırımlar için de telli muafiyetlerden faydalanacak. Örneğin Kocaeli’nde yatırımı olan bir şirket doğuda yatmm yapmaya kalkarsa, batıdaki tesisleri de bu indirimlerden faydalanacak.

Uygulamanın bir yeni tarafı da azami destek süresinin uzatılmış olması. 6’ncı bölgeye (doğu bölgesini kapsayan 15 ili kapsıyor) 31 Aralık 2013 tarihine kadar yapılacak yatırımlar 10 yıl boyunca, sigorta primi, kurumlar ve gelir vergisi konulannda destekler görecek.

ÜCRETE DEVLET DESTEĞİ

Yatınmcıyı sevindiren bir ilki de söylemek gerekir ki o da bu paketle gündeme gelen KDV iadesi. Buna göre asgari 500 milyon lira tutarındaki yatırımlar bina, inşaat gibi harcamala-n için KDV iadesi alacak. Yıllardır konuşulan bir diğer konu da bölgesel asgari ücret uygulamasıydı. Destekten aslan payını alan Güneydoğu ve Doğu Anadolu’daki 15 ili kapsayan 6’ncı bölgede yatınmcının asgari ücret yüküne devlet de omuz verecek. İşveren, gelir vergisi stopajı, SSK işveren ve işçi payından kurtulacak.

Bu noktada Doğu’ya dönük önemli yatırım hamlelerinin devreye alınması bekleniyor yeni teşvik yasasının ortaya konmasının ardından. Şimdi tüm gözler ortaya konacak mevzuatlara dönmüş durumda. Yasanın kılcal damarlan olarak yorumlanan uygulamalann da çalışmalarının bir an evvel bitirilmesi, özellikle 15 il üzerinden yürüyecek Doğu yatırımlarının önünü açacak.

YÜZLER GÜLÜYOR

Gözü kulağı teşvik paketinde olan işdünyası temsilcileri ise memnun. 15 ili kapsayan 6’ncı bölgede yer alan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Remzi Can, rapor hazırlanırken, ilk defa kendilerinden de görüşler alındığını ve iki kez Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan ile bir araya geldiklerini söylüyor.

Diyarbakır’a yatırım yapacak şirketler için yeni teşvik paketinde açıklanan desteklerin yatırım riskini azaltacağını kaydeden Can, “Devlet verdiği desteklerle yüzde 80 riski üstlenmiş olacak. Asıl önemlisi bölgedeki yatırımcıyı da yüreklendirecek” diyor. Yine teşviklerden aslan payı alan 6. Bölge illerinden biri olan Ağrı Ticaret ve sanayi Odası Başkanı Mehmet Erat ise, yeni teşvik paketinin bölge gerçeğinden yola çıkarak, gerçekçi bir yaklaşımla hazırlandığını söylüyor.

İğdır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kamil Arslan “Bu teşvik paketinin en önemli farkı, rekabet şansı eşit olan illerin aynı bölge kategorisine alınmış olmasıdır” diyor.

DEMİRYOLU TALEBİ

Teşvik paketini genel olarak dinamik ve esnek olduğu için olumlu bulduğunu dile getiren Kocaeli Sanayi Odası Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, 2012’de hissedilmeye başlanan durgunluğun teşviklerle birlikte büyüme hızına katkıda bulunacağını düşünüyor. Bölgesel teşviklerde daha önce sıkıntıların söz konusu olduğunu düşünen Denizli Ticaret Odası Başkanı Necdet Özer ise açıklanan teşvik paketinin hem şehirler bazında ele alınması hem de sektörlere ağırlık verilmesi açısından diğerlerinden daha verimli olduğu görüşünde.

Yeni paketin ülke genelinde kalkınmaya yönelik olumlu bir çalışma olduğunu düşünen Özer, şu değer-lendinnede bulunuyor: “Teknolojik ve Ar -Ge çalışmalarının daha büyük stratejik sektörler üzerinde ağırlık verilmesini de özel sektörün büyümesi açısından olumlu buluyorum.”





Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir