yandex
yatırım uzmanı LR iş ortaklığı
Anasayfa / Kariyer ve İş / Down Sendromlu Gençlere İş İmkanı

Down Sendromlu Gençlere İş İmkanı



Kimisi restoranda komilik yapıyor, kimisi reyon düzenleyip müşteri yönlendiriyor. Down sendromlu gençler birçok işte başarıyla çalışıyor. Uzmanlar, Down bireylerin istihdamının artacağına dikkat çekiyor…

down sendromuÇEKİK, küçük gözleri var. Yuvarlak ve basık, sevimli yüz hatlarına sahipler. Avuç içlerinde iki değil tek çizgi var. Down sendromlu bireylerden bahsediyoruz… Bir hastalıktan ziyade genetik bir farklılık olan Down sendromu, ortalama her 800 doğumda bir görülüyor. Tüm dünyada 6 milyon, Türkiye’de ise yaklaşık 100 bin civarında Down sendromlu birey olduğu tahmin ediliyor. Bu rakama her yıl yaklaşık 2 bin kişi ilave ediliyor.

Down Senrdomluların Çalıştığı Şirketler

Avea, Vodafone, Turkcell, Türk Telekom, Turksat, Bimeks, Big Chefs, Saran Holding, İs-Mail Dağıtım, Enka Okulları

Birkaç yıl öncesine kadar bu bireylerin iş dünyasında istihdamı son derece sınırlı idi. Son dönemde ise Down sendromlu bireylere özel sektörde daha fazla istihdam yaratıldığına tanık oluyoruz. Üstelik proje bazlı değil, kalıcı olarak istihdam ediliyorlar. Şimdilik bu bireyleri istihdam eden şirketlerin sayısı bir elin parmaklarını geçmese de önümüzdeki dönemde Down sendromlu gençlerin istihdamında ciddi bir artış yaşanacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Bir insan vücudunda bulunan kromozom sayısı 46 iken Down sendromlu bireylerde bu sayı 47. Buna bağlı olarak Down sendromlu bireylerde hafif veya orta seviye zihinsel ve fiziksel gelişim geriliğine rastlanıyor. Ancak bu durum çalışmalarına engel değil.

RİSK İÇERMEYEN İŞLER

Uzmanlara göre, Down sendromlu bireyler çocukluktan itibaren uygun eğitim programları ile yönlendirilirse pek çok başarıya imza atabilir ve toplum içinde anlamlı hayatlar kurabilir. Burada ise düzenli ve disiplinli bir eğitim programı ve bol tekrar en önemli faktör.

Türkiye’de Down sendromlu bireylerin istihdamı konusunda bir rakam vermek güç. Genelde dernek ve vakıfların aracılığıyla istihdam edilen Down sendromlu gençlerin kimisi yarı zamanlı kimisi de tam zamanlı çalışıyor. Dost Yaşam Down Sendromu Vakfı kurucularından Erdal Özkan, Down sendromlu bireylerin karmaşık olmayan, risk içermeyen ve ağır çalışma koşullarına sahip olmayan, özellikle insani ilişkilere dayalı ve belirli standartları olan işlerde çalışabileceğini belirtiyor. Görev tanımlarının belli olduğu ve esnek çalışma koşullarına sahip şirketlerde Down sendromlu bireylerin başarılı olacağını söyleyen Özkan, “Down sendromluların, hem kendilerinin işe alışması hem de iş arkadaşlarının onlara alışması açısından işe başlamadan önce oryantasyonlarının yapılması önemli” diyor.

HER BİRİNİN BECERİSİ FARKLI

Down Türkiye Derneği Kurucu Üyesi Fulya Ekmen ise, Down sendromlu gençlerin çalışması konusunda bir genelleme yapmaktan kaçınıyor. Çünkü Ekmene göre, hiçbir Down sendromlu genç karakter ve beceri olarak diğeri ile aynı değil. Bazı gençler mağazalarda sadece etiketleme, raf düzeltme, ürün taşıma gibi işler yapabilirken, bazıları ise satış danışmanı olarak görev alabiliyor. Bazıları restoranlarda komi yardımcısı olarak çalışırken, bazıları servis yapıp, sipariş alabiliyor. Hukuk departmanında gelen yazışmaların bir kısmını cevaplamakla sorumlu olan gençler bile var. Bazıları rutini ve disiplini seviyor, bazıları ise daha ön planda olacağı işleri tercih ediyor. “Dolayısıyla belli çerçeveler belirlemek onlara haksızlık oluyor” diyen Ekmen, Down sendromlu bireyleri işe yerleştirirken izledikleri yolu şöyle anlatıyor: “Önce şirkette yapılan işlere bakıyoruz. Bu işlerden hangisi için eleman ihtiyacı var onu öğreniyoruz. Bu işi yapabilecek Down sendromlu gencimiz var mı ona bakıyoruz. Komplike işlerden başlamıyoruz. Biz de hem iş yerini hem gencimizi hem o sektörde kendimizi deniyoruz. Basitten başlayıp işi öğrendikçe farklı bir iş öğretme ve biraz daha komplike işlere doğru ilerleme gibi bir yol izliyoruz.”

Iş koçluğu yaparken dernek olarak bazı kriterlere dikkat ettiklerini belirten Ekmen, eleman ihtiyacı olmayan, sadece Down sendromlu olduğu için işe almak isteyen iş yerlerine ya da engelli çalıştırma zorunluluğu sebebi ile işe alıp bu gençlere hiçbir görev vermeyen iş yerlerine kesinlikle yönlendirme yapmadıklarının altını çiziyor. Şimdiye dek 42 genci işe yerleştiren Down Türkiye, Down sendromlu kişilerin dışlanmayacağı, onlara işi öğretme konusunda sabırlı ama onun adına işleri yapmayacak personelin olduğu, kurumsal kültüre sahip iş yerlerini tercih ediyor.

ERKEN EMEKLİ OLUYORLAR

Herkes gibi yasal yaş sınırında çalışma hayatına atılabilen Down sendromlu gençler, daha az vergi ödüyor, prim gün sayıları da daha düşük. Sahip oldukları haklar yaptıkları işe göre değişiyor. Çalışma koşulları ve saatleri ise çoğunlukla işyerleri tarafından belirleniyor. Kanunlara göre, daha kısa sürede emeklilik hakkı kazanıyorlar. Örneğin, Bimeks’de Down sendromlu gençler, haftanın beş günü saat 10:00-18:00 arasında çalışıyor. Big Chefs’te ise haftanın beş günü saat 11:00-16:00 arası çalışıyorlar. Bütün gün ayakta durularak çalışılan işlerde daha sık dinlenme arası talep ediliyor. Fulya Ekmen, “Onun dışında diğer personelden farklı olmamalarına özen gösteriyoruz. Şirketin personel alımı ve çalıştırma koşulları ne ise bizim talebimiz de bunun uygulanması yönünde. Tabii ki bazen kişiye veya duruma özel esneklikler olabiliyor” diyor.

AVEA, İLK ŞİRKETLERDEN

Şimdiye dek işe yerleştirilen Down sendromluların, telekomünikasyon, perakende ve iletişim sektöründe faaliyet gösteren şirketlerde çalıştığı görülüyor. Bu alanda ilk adım atan şirketlerden biri olan Avea’da iki Down sendromlu genç çalışıyor.

Biri tam zamanlı diğeri ise haftada bir gün çalışan bu gençler firmanın regülasyon ve hukuk ekiplerinde görev alıyor. Yaptıkları iş, evrak dosya lama, veri girişi ve kontrolü.



Avea İnsan Kaynakları Kıdemli Direktörü Bahattin Aydın’m verdiği bilgilere göre, Maltepe Üniversitesi Özel Eğitim Bölümü Anabilim Dalı Başkan Yrd. Doç. Dr. Deniz Emecen’in desteği ile Down sendromlu gençler iş ortamında yapması ve yapmaması gereken şeyler konusunda eğitiliyor. Onlara günlük yaşamlarına dair yönlendirmeler yapılıyor, sosyal ortamlarda kullanacakları beceriler kazandırılıyor. Avea’da Down sendromlu çalışanların ofis adaptasyonlarının hızlı olması için onlara birer buddy (arkadaş) atanıyor. Buddy ler ofiste neyin nerede olduğu, hangi dosyalara nereden ulaşılacağı ve hangi iş için kiminle iletişime geçilmesi gerektiği konusunda destek oluyor.

SARAN’DA SEKİZ SAAT MESAİ

Saran Holding’te ise iki down sendromlu genç, radyo ve insan kaynakları departmanlarında çalışıyor. Saran Holding İK Direktörü Ayşen Bolcan’ın verdiği bilgiye göre, radyolarda sunucuların uyguladığı diksiyon, konuşma ve seslendirme teknikleriyle yaşadıkları konuşma güçlüklerini yenmeye çalışıyorlar. ÎK departmanında ise dosyalama ve arşivleme işlerinde görevlendirilerek sorumluluk bilinçleri geliştiriliyor. Bu gençler, aynı zamanda öğrenci olduklarından okul eğitimlerini de aksatmamaları için yarı zamanlı istihdam ediliyor, farklı günlerde haftada bir gün işe gelip, diğer personel gibi sekiz saat çalışıyorlar. Kurum içinde uygulanmakta olan tüm haklardan da yararlanıyorlar.

BİMEKS’TE 13 KİŞİ ÇALIŞIYOR

+Bi down Projesiyle öne çıkan Bimeks’te şimdiye dek 13 Down sendromlu gence çalışma imkanı sağlandı. Gençler haftanın beş günü, 10:00-18:00 saatleri arasında mağazalarda çalışıyor. Çok titiz ve düzenli oldukları için reyon ve etiket yerleştirme gibi görevler alıyorlar. Mağaza girişinde müşteri karşılama ve müşteri uğurlama gibi görevleri de var. Sorumlu oldukları reyonlarda satış yapabiliyor müşteriyi ilgili reyona yönlendirebiliyorlar.

Down sendromlu çalışanların hakları diğer çalışanlardan farklı değil. 2014’te Bimeks’te 25 noktada Down sendromlu gencin çalışacağını belirten Bimeks İnsan Kaynakları Yöneticisi Nisa Dizdar, “Down’lu gencimiz herhangi bir mağazada çalışmaya başlamadan önce, Down Sendromu Derneği ile birlikte derneğin psikolog ve iş koçları aracılığı ile önce mağazadaki yöneticilerimize ve personellerimize ‘Down Sendromlu Personel ile Çalışma Eğitimi’ veriyoruz. Sonrasında, işe başladığında, yine dernek aracılığı ile iş koçumuz, mağazadaki ilk haftasında gencimize eşlik ediyor, ardından rutin ziyaretler yapıyor. Sürecin sağlıklı işleyebilmesi için aileler, dernek, şirket olarak sürekli iletişim içinde oluyoruz” diyor.

PERSONELE ETKİLERİ OLUMLU

Uzmanlar Down sendromlu bireylerin çalışmaya başladıktan sonra daha sosyal olduklarını, kendine güvenlerinin arttığını, ailelerinin huzurlu ve mutlu olduğunu. diğer çalışanların ise kendileri ile gurur duyduğunu. hayata bakışının, engellilerle ilgili önyargılarının değiştiğini, sorunlar karşısında çözüm üretme becerilerinin geliştiğini söylüyor. Down sendromlu istihdamının önümüzdeki dönemde artacağına dikkat çeken Down Türkiye Derneği Kurucu Üyesi Fulya Ekmen, “Bu projeyi çok sağlam temellerle götürüyoruz. Çok kapsamlı bir çalışma yapıyoruz. Down sendromlu bireyi, ailesini, çalıştığı işyerini destekliyor, gencimizi iş başında takip ediyor, birlikte çalıştığı tüm personele eğitim veriyor, psikolog ve özel eğitim uzmanları desteği ile ilerliyoruz” diyor.

Prof. Dr. Kerem ÖZEL / Şişli Florance Nightingale Hastanesi Çocuk Cerrahi Bölümü
Çalışmak zihinsel kapasitelerini artırıyor

Down sendromu, bireylerin hem vücut sağlığını hem de bilişsel ve öğrenme kapasitelerini etkileyen bir sağlık sorunu. Temel anlamda vücut sağlığı bu bireylere yönelik etkili bir sağlık hizmetinin verilmesi ile korunabilir. Ancak zihinsel sağlık durumunun ve mevcut zihinsel kapasitenin korunması, bireylerin ancak özel eğitim programlarına paralel olarak sosyal hayata katılımı ile sağlanabilir.

Bu açıdan Down sendromlu bireylerin istihdam edilmesi, bu kişilere kişisel gelişim imkanı sağlarken, topluma üreterek katkı yapmalarının da önünü açar. Her ne kadar Down sendromlu bireylerin zeka seviyeleri normalden düşük olsa da, iyi bir eğitim ve kapasitenin kullanımı ile bu seviye yükseltilebilir. Çalışma esnasında bireyin motor gelişimi, ve kas koordinasyonu artar. Down sendromunda önemli sorunlardan bir tanesi kas gücünün zayıflığıdır.

Günlük iş yaşamının içinde olmaları bu bireyleri fiziksel olarak aktif kılar. Fiziksel ve zihinsel aktivite sayesinde bireylerin üretkenliği artar. Çalışmayla beraber kullanılan zihinsel kapasitenin artışı, kimilerine meslek edinme imkanı sağlayabilir.

Devlet, engelli çalıştıranın yanında

Ülkemizde engelli istihdamı için kota uygulaması söz konusu. Buna göre 50 ve daha fazla çalışanı olan özel sektör işyerleri çalıştırdıkları işçi sayısının yüzde 3’ü kadar, kamu sektörü işyerleri ise çalıştırdıkları kişi sayısının yüzde 4’ü kadar engelli istihdam etmek durumunda. Türkiye çapında engelli istihdam etmek zorunda olan özel sektör işyeri sayısı 17 bin 728 iken kamu sektöründe bu sayı 880. Bu işyerlerinin toplam istihdam etmek zorunda oldukları engelli sayısı ise toplam 114 bin 696. Ancak eylül ayı verilerine göre, bu kapsamda ancak 89 bin 193 engelli istihdam edilebiliyor. Yani 25 bin 503 açık kontenjanı var. Bunun yanında 7 bin 454 engelli ise kontenjan fazlası olarak istihdam ediliyor.

Engelli çalıştırmak zorunda olan işyerlerinin çalıştırdıkları engellilerin sigorta priminin işveren payının tamamını Hazine karşılıyor.

Aynı şekilde kontenjan fazlası engelli çalıştıran veya engelli çalıştırmak zorunda olmadığı halde engelli istihdam eden işyerlerinin istihdam ettikleri engellilerin primlerinin işveren payının yarısı da Hazine tarafından karşılanıyor.

En az sekiz engelli istihdam eden işyerleri ‘korumalı işyeri’ olarak adlandırılıyor. Korumalı işyerlerine 150 bin TL’ye kadar hibe veriliyor. Engellilerin maaşları bir yıl boyunca, engelli çalıştırmak zorunda olduğu halde çalıştırmayan şirketlerin ödediği cezalardan finanse ediliyor. Bugünlerde ise maaşlarının beş yıl boyunca devlet tarafından ödenmesi gündemde.

Ezgi Güler


Yatırım Maliyeti Az İş Fikirleri İçin TIKLAYINIZ.

Bayanlara Ek İş Önerileri İçin TIKLAYINIZ.




Bunu da İnceledinizmi ?

Kariyerin İçin Bilmende Fayda Olan 60 Şey

Kariyerin söz konusu olunca bazı konular vardır ki kimseye soramazsın ve herhangi bir kitapta da …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir