Anasayfa / Ekonomi-Finans / Ekonomi ne durumda ve nereye gidiyor?

Ekonomi ne durumda ve nereye gidiyor?




sanayi gostergeleriÎŞ sahipleri ve yöneticiler sık sık “Ekonomi ne durumda ve nereye gidiyor?” sorusuna cevap arar. Gelecek ile ilgili kararlar bu sorunun cevabına göre alınır. Bu soruya en gerçekçi cevabı milli gelir istatistikleri verir. Ancak bu temel gösterge 70 ile 90 gün arasındaki bir hesaplama süresinden sonra açıklanır. Geciken milli gelir göstergelerine göre karar almak, bir aracı yalnız dikiz aynasına bakarak sürmeye benzediği için ekonomi ile ilgilenenler başka ipuçları arar.

Ekonomik konjonktür konusunda en önemli ipucu reel ekonominin tabanında bulunan sanayi üretimi ile ilgili istatistiklerdir. Gelecek konusunda mümkün olduğu kadar isabetli tahminler yapmak isteyenler aşağıdaki göstergeleri büyüteç altına alabilir:

■ Kapasite kullanım oranı: Sanayinin durumu ile bu en erken gösterge içinde bulunulan ayda imalat sanayimdeki faaliyet düzeyi hakkında bir fikir verir. Merkez Bankası’nın 2 bin 67 işyerinden derlediği bilgilerle hesapladığı bu göstergenin artışı, talebin canlandığını ve üretimin artma eğiliminde olduğunu gösterir.

■ Sanayi üretim endeksi: Bu aylık gösterge 38 günlük gecikme ile her ayın sekizinci günü kamuoyuna duyurulur. Bu endeksi incelerken değişim oranları kadar endeksin düzeyine de bakmak gerekir. Her aydaki hafta tatili ve bayram sayısı farklı olduğu için, TÜIK takvim etkilerinden arındırılmış bir seri daha açıklar. Bu seride belirli bir aydaki üretim düzeyi önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırılıp değişim oranı hesaplanır. myfikirler.com Hem mevsim hem de takvim etkisinden arındırılmış endeks değerleri ise “ekonominin gidişi” konusunda daha gerçekçi tahminler yapılmasını sağlar. Sayfadaki grafikte görüldüğü gibi bu seri, ekonomik konjonktürün yönünü belirgin bir şekilde ortaya koyar. Bu endekste bir ayın değeri, hemen önceki ayın değeri ile karşılaştırılarak değişim oranları hesaplanır. TÜIK’in bir diğer göstergesi olan “sanayi ciro endeksi” de dikkate alındığında sanayinin durumu konusunda daha gerçekçi bir tahmin yapılabilir.



■ Öncü göstergeler: Bu endekste sanayi üretimi ile birlikte sekiz önemli göstergenin düzeyleri, tek bir bileşik değer ile açıklanır. Merkez Bankası’nın hesapladığı ve sitenin veriler bölümünde bulunan bu endeks değerinin 100’ün üstünde olması canlanma, altında kalması ise daralma işaretidir. Değerlerin aylara göre değişimi incelendiğinde ekonominin gidişi hakkında daha net bir izlenime ulaşılabilir.

■ HSBC PMI değeri: Markit adlı kuruluş tarafından hesaplanan bu endeks herhangi bir ay tamamlandıktan hemen sonra açıklanır. Endeks hesaplamasında 400 büyük şirketin ürün yöneticilerinden siparişlerle ilgili bilgiler derlenir. Daha çok büyük şirketlerdeki durumu ve eğilimi yansıtan bu endeks değerinin 50’inin üstünde olması canlanmanın, altında kalması ise daralmanın habercisidir.

Bir yönetici bu göstergelerin incelenmesinden çıkan sonuçları, kendi sektörü konusundaki gözlemleri ile birleştirerek, aldığı kararların kalitesini yükseltebilir.

SANAYİ ENDEKSİNDEKİ İPUÇLARI

Sanayi göstergelerini incelerken sektörler için hesaplanan endeks değerlerine bakmak, ayrıca aşağıdaki olguları ve eğilimleri göz önünde tutmak gerekir:

■ Endeksin herhangi bir aydaki düşüş veya yükselişine bakarak tahmin yapmak zordur. Canlanma veya durgunluk teşhisi ancak son üç-dört ayın endeks değerlerine bakılarak yapılabilir.

■ Her sektörün kendine göre farklı bir üretim ritmi vardır. Örneğin çimento-cam-seramik sektörlerinde mayıs-ekim döneminde üretim, diğer altı aylık dönemden daha yüksektir. Gıda sektöründe de üretim, mevsimlere göre farklılık gösterebilir.

■ Ağustos aylarında bazı sektörlerde toplu izin uygulaması ile makine bakım ve revizyonları yapıldığı için üretim düşebilir.

■ Ana metal ve kimya sanayiindeki üretim düzeyindeki değişim, sanayinin gelecek üç aydaki durumu hakkında ipuçları verebilir. Çünkü bu sektörlerin üretim düzeyi, tüketim malı üreten şirketlerin siparişlerine bağlıdır. Örneğin buzdolabı veya otomobil üreten bir şirket üretimi artırmayı planladığında sac ve benzeri yassı ürün üreten şirketlere önceden sipariş verir.

■ Makine-techizat sektöründe üretim artışı, sanayicilerin gelecek aylara daha olumlu baktıklarını gösterir.

Faruk TÜRKOGLU





Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir