Anasayfa / Ekonomi-Finans / Enflasyon Hedefleri Yeterince Gerçekci Değil

Enflasyon Hedefleri Yeterince Gerçekci Değil




GEÇEN hafta başında açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) ile makroekonomik hedefler, bütçe tasarısı daha TBMM’ye sunulmadan, kamuoyuna duyurulmuş oldu. Programda 2013 yılı enflasyon hedefi yüzde 5.3 düzeyinde belirlenirken 2012 yılı gerçekleşme tahmini de yüzde 7.4 olarak açıklandı. Bu oran hükümetin 2011 yılı sonbaharında tespit ettiği 2012 hedefinin 2.2 puan üzerinde oldu. Yüzde 7.4’lük oran Merkez Bankası’nın son enflasyon raporunda açıkladığı yüzde 5.3 ile yüzde 7.1’lik tahmin aralığının üst sınırını da aştı.

TCMB yönetimi 28 Ocak 2012’de yüzde 5.2’lik hedefi yüzde 6.5 olarak değiştirmişti.

Geçen temmuz ayı sonunda ise enflasyonun gerileme eğilimi içinde olduğu gerekçesi ile hedef, yüzde 6.2’ye indirilmişti.

Eylül ayında açıklanan zamlar, indirimin zamansız olduğunu ve enflasyonun gerilemediğini aksine ılımlı da olsa bir yükselme eğilimi gösterdiğini ortaya koydu. Böylece gerçekleşme tahmini, ekim ayı sonunda yayınlanacak dördüncü enflasyon raporu beklenmeden değiştirilmiş oldu. TCMB Beklenti Anketi’ne katılanlar da zaten yılın son üç ayındaki toplam enflasyon oranını yüzde 3.52 ve yılsonu enflasyon oranını da yüzde 7.31 olarak tahmin etmişlerdi.

Makroekonomik hedefleri tespit etmek esasında zor bir iştir. Aşırı iddialı hedefler inandırıcı bulunmadığı için beklenen etkiyi yaratmaz. Herhangi bir yılda gerçek leşmeler hedefin çok uzağında kaldığında ise sonraki yıllar için belirlenen hedefler ciddiye alınmaz. Gerçekleşme hedefe göre da ha olumlu olduğunda ekonomi yönetiminin analizlerinin yetersiz olduğu düşünülür. İş dünyası ancak akılcı ve gerçekçi yöntem lerle tespit edilen hedeflere gü venir ve girişimciler kendi işlerinin planlamasını da bu hedeflere göre yapar. Gerçekçi hedefler, kamuoyunun ekonomi yönetimine ve TCMB’ye duyduğu güveni ve istikrar umutlarını güçlendirir.



Çizelgede görüldüğü gibi geçmiş yılların çoğunluğunda yılsonu enflasyondaki gerçekleşmeler, hedeflerin epey uzağında kaldı. 2002 ile 2005 arasında gerçekleşmeler, hedefin altındaydı. Sonraki yıllarda 2009 yılı dışında, her yıl gerçekleşmeler hedefin üstünde oldu. 2009’da da iç talep krizin etkisiyle azalmış ve fiyatların yükselişini bir ölçüde frenlemişti.

EKONOMİK ANALİZ PEKİYİ, MALİYE ZAYIF

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) üç ayda bir yayınladığı kapsamlı enflasyon raporlarında uluslararası ekonomik gelişmeler ile para ve kredi politikaları konularında yetkin analizler yapılıyor. Ancak TCMB’nin yetkili kurullarının ve uzmanlarının bütçe ve maliye konusundaki analizleri epey zayıf kalıyor. Bu nedenle belirlenen hedefler ve yapılan revizyonlar gerçekçi olmuyor.

TCMB geçen yılın sonbaharında yapılan zamları tahmin edemediği için yüzde 5.3 olan yıllık hedefi arka arkaya yapılan revizyonlarla sürekli yükseltmek zorunda kaldı. Geçen yıldaki gerçekleşme, hedefin neredeyse iki katma yaklaştı. 2011’in ekim ayında yapılan son revizyon ile tahmin yüzde 8.3’e yükseltildi ama gerçekleşme yüzde 10.45’i buldu.

TCMB uzmanları 2012 yılında da bütçe gelir gider dengesindeki olumsuzlukları yeterince izlemedi. Enflasyon raporlarında son haftalarda yapılan zamlarla ilgili tahminler yeterince yer almadığı için hedefteki 0.3 puanlık indirim anlamını kaybetti. Ancak bu yıl hedef ile olası gerçekleşme arasındaki fark, 201 l’e göre daha düşük düzeylerde kaldı.

2013 ve sonraki yıllar için enflasyon hedefleri belirlenirken şu konuların araştırılması veya dikkate alınması yararlı olabilir:

■ Türkiye ekonomisinde yüzde 8 dolayında bir “enflasyon ataleti” bulunup bulunmadığı araştırılmalı.

■ Hedef belirleme sürecinde bütçe hedef ve gerçekleşmeleri daha yakından incelenmeli ve Maliye Bakanlığı ile işbirliği yapılmalı.

■ Gıda, giyim, eğitim ve konut gibi harcama gruplarındaki mevsimlik fiyat hareketleri daha kapsamlı bir şekilde analiz edilmeli.

■ Fiyatlar genel düzeyindeki belirli bir eğilimin kalıcı olup olmadığı anlaşılmadan revizyona gidilmemeli.

Faruk Türkoğlu / Para Dergi





Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir