Anasayfa / Kariyer ve İş / Esnek Çalışma Modelinin Faydaları

Esnek Çalışma Modelinin Faydaları




TÜRKİYE’DE iş dünyası son yıllarda giderek kurumsallaşsa da iş modelleri ve çalışma tarzları açısından halen Avrupa Birliği ülkelerinin çok gerisinde. Batı ülkelerinde çok yaygın bir model olan yarı zamanlı (part-time) çalışma bu konuda dikkat çekici bir örnek. Türkiye’deki büyük potansiyele rağmen, yarı zamanlı çalışma çeşitli nedenlerle henüz istenilen düzeyde yaygınlaşmış değil. İnsan kaynaklan uzmanlarına göre, yeni tarz çalışma biçim ve düzeneklerinin toplum ve kurumlar nezdinde yeterince benimsenmemesi-nin ardında yasal, kültürel ve kurumsal nedenler ve engeller yatıyor.

yeni-esnek-calisma-modeli

Uzmanlar yasal açıdan uygulanabilecek kısmi çalışma modellerinin, yani çalışma süresinin haftalık toplam çalışma süresine göre daha az olması durumunun, yeni Sosyal Sigortalar Kanunu’nda tanımlandığını belirtiyor. Ancak bu tanımlama “kısıtlı” ve “muğlak” olarak nit elendiriliyor. Buna göre, daha önceki yasal uygulamada, bir ay içerisinde 30 günden az çalışan bir kişi çalıştığı gün sayısı kadar prim ödeyebiliyordu. Oysa, “Genel Sağlık Sigortası” düzenlemesiyle, yani Ocak 2012’den bu yana bu olanaktan faydalanmak için sağlık sigortası primleri 30 gün üzerinden ödenmek zorunda. Bu durum işçi işveren arasında anlaşmazlıklara yol açabiliyor. Ay içinde 10 gün çalışan bir eleman, kalan 20 günün primini zorunluluk nedeniyle işverenin ödemesini talep ederken, işveren de hukuki yükümlülüğü bulunmadığı için bu parayı ödemek istemiyor. Bu da çalışan ile işveren arasında ayrı bir pazarlık konusunu gündeme getiriyor.

SİSTEM KAYIT DIŞINA İTİYOR

Uzmanlara göre, Türkiye’de bu düzenleme pek çok yarı zamanlı çalışanı sigortasız yani kayıt dışı çalışmaya itiyor. Yüzün üzerinde ülkede denetim, vergi ve danışmanlık hizmetleri sunan Grant Thornton International tarafından yapılan bir araştırmaya göre, bu düzenlemenin geçerli olmasıyla beraber, Türkiye’de yarı zamanlı çalışan sayısı üçte iki oranında azaldı.

insan kaynakları yerleştirme firması Manpower’ın Türkiye Genel Müdürü Reha Hatipoğlu, “Esnek ve yarı zamanlı istihdamın kayıt dışına kayması, hem devit hem çalışan açısından ‘umsuz bir durum. Kayıt ;ı istihdamla mücadele için .sanın uyarlanması gerekiyor” ıyor.

Yarı zamanlı ya da dönemsel çalışma modelleri daha çok öğrenciler, aile ya da çocuk gibi nedenlerle iş dünyasından bir süre için ayrılmış ve geri dönmek isteyen kadınlar ve emekli olmuş ancak daha az yoğun koşullarda çalışmak isteyen kişiler tarafından tercih ediliyor. Ancak toplumsal, kurumsal ve kültürel nedenler yüzünden Türkiye’de bu açıdan çok büyük potansiyel bulunmasına rağmen, gerekli ilerleme sağlanamıyor.

ÇALIŞANA GÜVEN DUYULMUYOR

Aileler kültürel olarak çocuklarının okulla aynı zamanda çalışmasına sıcak bakmayabiliyor. Hugent İK Satış Direktörü Çağlan Ünal Üzümcü, “Türkiye’de aileler, üniversite öğrencisi çocukları okurken çalışmak istediği zaman, bunu kendileri açısından bir yetersizlik işareti olarak algılayarak, sıcak bakmayabiliyor. Aynı zamanda, toplumumuzda, ‘Çevre ne diyecek?’ şeklinde yerleşmiş bir korku var” diyor. Üzümcü, bu tarz kaygıların aşılmasının, özellikle öğrencilerin yarı zamanlı çalışmasını desteklemek açısından önemli olduğunu belirtiyor.



Manpovver’dan Hatipoğlu da bir diğer sorun olarak toplumdaki genel “güvensizlik kültürü”nü gösteriyor. “Toplumumuzun güven endeksinde bir problem var. Çalışana genel olarak bir güvensizlik söz konusu. Bu güvensizliğe çözüm olarak çalışanın sürekli göz önünde tutulması yöntemi uygulanıyor” diyor.

Esnek çalışma modelleri yapıları gereği perakende, turizm, ulaşım ve inşaat gibi sektörlerde tercih ediliyor. Uzmanlar, bu modelin diğer sektörlerde de yaygınlaşması için Türkiye’de şirketlerin kurumsal yapılarında bazı değişikliklere gitmesi gerektiğini belirtiyor.

Hatipoğlu, konuyla olarak, “Kurumlarda çalışmanın, sabah dokuz akşam altı orada bulunmak değil, iş çıktısı bazında değerlendirilmesi gerekiyor, işlerin modüler hale gelmesi, çalışanların daha esnek çalışma saatleri çerçevesinde, üretim açısından değerlendirilmesi gerekli” diyor.

YENİ DÜZENLEMELER GEREKLİ

Önümüzdeki dönemde özellikle iş dünyasına yeni girmek ya da geri dönmek isteyen kadınların istihdama kazandırılmasını teşvik edecek yeni yasaların hayata geçirilmesi bekleniyor. Bu kapsamda kadınlarla ilgili özellikle bazı işkolları için “kısmi çalışma” modelleri üzerinde duruluyor. Grant Thornton Türkiye ortaklarından Tuğrul Dirimtekin “Üzerinde durulan konular arasında, esnek çalışma saatleri, kadınların evden çalışabilmesi ve sigortalılıklarının bu durumda devam etmesi gibi uygulamalar bulunuyor. Yeni düzenlemelerde tam zamanlı çalışanların sahip olduğu hakların yarı zamanlı çalışanlara da sağlanması ve mevcut hakların korunarak artırılması amaçlanıyor” diye konuşuyor.

“Her kesim faydalanır”

Yarı zamanlı çalışma modellerinin özellikle üniversite öğrencileri açısından olumlu bir çalışma modeli olduğunu düşünüyorum. Üniversite öğrencileri staj yaparak ya da yarı zamanlı çalışarak sigortalı olma sürecini başlatabilirler. Bu sayede erken bir iş deneyimi kazanma imkanı da bulabilirler. Gelir elde etme kısmı ise elbette işin diğer yönü. Yasada uygun bir düzenleme sağlanırsa, bu tür çalışma tarzları artarak talep görebilir. Ev kadınlarını, yaşı ilerlemiş kişileri, çalışma hayatından kopmak istemeyen emeklileri, uzak bölgelerde yaşayan ve merkezdeki işlere her gün gelmekte zorlanan kişileri böylelikle çalışma hayatının içerisine çekmek mümkün olur. Bundan Türkiye’de kurumların yanı sıra, devlet ve vatandaşın da faydalanacağı tartışmasız bir gerçek.

“Klasik zihniyet değişmeli”

Türkiye’nin işsizlik sorununun hala devam ettiği göz önünde bulundurulursa, yarı zamanlı çalışma mantığı daha yaygın bir opsiyon olarak sunulmalı. Bu uygulamanın yaygınlaşmamasının önündeki engellerden biri şirketlerde halen geçerli olan eski zihniyettir. Çünkü klasik mantık, çalışma saatlerinin dokuz altı olmasını, beş gün çalışılmasını ve çalışanın bir masası olmasını gerektiriyor. Öncelikle organizasyondaki üst düzey yöneticilerin düşünüş tarzında ve insan kaynaklarının yapısında esnek çalışma İçin gerekli değişikliklerin oluşması lazım. Ayrıca insan hayatı eskiden daha kısaydı, şimdi ise yaşam süresi uzadı ve insanlar daha sağlıklı yaşıyor. Türkiye’de erken emekli olan insanlar bütün tecrübeleriyle iş dünyasından çıkıyor ve birikimlerini aktarma fırsatı bulamıyorlar. Bu kişilerin, yeni tarz çalışma sistemleriyle akıl hocası, mentor ve danışman olarak sistemde kalması sağlanabilir.

Sibel Akbay / Para / www.myfikirler.com





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir