Anasayfa / Ekonomi-Finans / Karekodlu çek, karşılıksız çeki dövecek!

Karekodlu çek, karşılıksız çeki dövecek!




Karşılıksız çek sorununu azaltması beklenen “karekodlu çek”ler hayatımıza girdi. Artık verilen çekin üzerindeki karekodu akıllı telefonunuza indirdiğiniz Findeks uygulaması ile sorgulayıp riskinizi ölçebiliyorsunuz. Çekteki silinti, kazıntı, tahrifatlar da böylelikle daha kolay tespit edilebiliyor…

EKONOMİNİN her daraldığı dönemde yapılan “karşılıksız çekte patlama” başlıklı haberler deyim yerindeyse artık tarih oluyor. 15 Haziran’dan itibaren hayata geçen “Karekodlu Çek’ler sayesinde yıllardır ticari hayatın kanayan yarası haline gelen çeklere büyük oranda güvence sağlanıyor. Son derece basit bir sistemle sadece birkaç dakika içinde ve tek bir tıkla çekin itibarının ölçülmesi artık mümkün olacak.

Ancak karekodlu çeki anlatmadan önce bu sistemin kuruluşunda büyük emeği geçen kuramlardan bahsetmek gerekiyor. Türk iş hayatının vazgeçemediği ödeme aracı olan ancak her dönem güvenilirliği tartışılan çeke itibar kazandırmak için Türkiye Odalar Borsalar Birliği (TOBB) yıllardır büyük emek harcıyor. En son TOBB’un önderliğinde Kredi Kayıt Bürosu (KKB) ve Türkiye Bankalar Birliği (TBB) ortak bir çalışma başlattı, hayatımıza karekodlu çek girdi. Halen dünyada bu kadar geniş kapsamlı bir uygulama bulunmuyor.

Karekodlu çek

SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?

Sistemin kuruluşunda hem iş dünyası hem de bankacılık kesimi birlikte çalıştığı için piyasanın beklentilerini karşılayacak son derece pratik kullanım özelliği olan bir ürünün ortaya çıktığı ifade ediliyor. Artık karekodlu çeki elinde bulunduran kişi, çek yaprakları üzerinde yer alan karekodu akıllı telefonuna indirdiği Findeks uygulamasına okutarak sorgulayabilecek. Böylece keşidecinin geçmiş çek ödeme alışkanlığı, tek tıkla görülebilecek. Çekin üzerindeki bilgilerde silinti, kazıntı, tahrifat yani sahtecilik de rahatlıkla tespit edilebilecek.

MALİYETİ 2-4 TL ARASINDA DEĞİŞECEK

Bankacılık temsilcileri karekodlu çekin özellikle küçük ve orta boy işletmelere (KOBİ) büyük avantaj sağlayacağı konusunda hemfikir. Ticari hayatta çeki en çok bu kesimin kullandığını hatırlatan yetkililere göre, son derece basit ve klasik çekle hemen hemen aynı maliyette olan karekodlu çekler hızla yaygınlaşacak. Hatta bir itibar aracı haline gelecek.

Bu arada uygulama yeni olduğu için çoğu banka karekodlu çekleri klasik çek fiyatına müşterilerine sunmaya başladı. Ancak Findeks’ten alınacak rapor başına maliyet, alınan rapor adedine bağlı olarak 2 ile 4 TL arasında değişecek.

Sistem 15 Haziran’da devreye girmesine rağmen birçok banka şimdiden müşterilerine karekodlu çek vermeye başladı bile. Raflarına bu ürünü koyamayan bankalar ise son hazırlıklarını yapıyor. Tahminlere göre bu yıl bitmeden tüm bankalar ürünü müşterilerine sunacak. İşte karekodlu çek veren bankalar ve yeni çeke yönelik uygulamaları…

KLASİK KULLANMAYA DEVAM

Ziraat Bankası, 22 Haziran’dan itibaren tüm şubeleri kanalıyla isteyen müşterilerine karekodlu çek karnesi verecek.

Banka bunun için müşterilerinden sadece muvafakatname talep ediyor. Ziraat Bankası Operasyonel İşlemler Genel Müdür Yardımcısı Bülent Suer, uygulamaya ilişkin şunları belirtiyor:

“Bundan sonra tüm müşterilerimiz karekodlu çeki alabilecek. Ayrıca dileyen  müşterilerimiz klasik çekleri de kullanmaya devam edecek. Ancak karekodlu çekler yaygınlaştığında çeklerini zamanında ödeyen, çek endeksi yüksek müşterilerin çekleri piyasada ağırlık kazanacak. Böylece piyasada çek ödemelerinde daha titiz davranılacağını düşünüyoruz.”

Ziraat Bankası, maliyeti, klasik çeke göre daha yüksek olmasına rağmen uzun süre iki çekin masrafını aynı tutup ekstra masraf almayacak. Karekodlu çeklerin diğer çekler gibi ciro edilebildiğini hatırlatan Suer, “Ciro edildiğinde çeki devralan hamil akıllı telefonuna yüklediği uygulama ile çeke ve keşidecisine ilişkin bilgilere ulaşabilir. Bu durum muva-fakatnamede açıkça yer alıyor. Ayrıca cirantaların da bilgilere ulaşabileceği yönünde keşidecinin rızası almıyor” diyor.

MÜŞTERİ TALEBİ BELİRLEYİCİ

Yapı Kredi, geçen hafta itibariyle müşterilerine karekodlu çek vermeye başladı. Ticari işlemlerini çekle yerine getirmek isteyen tüm müşterilerin karekodlu çek alabildiğini söyleyen Yapı Kredi Kurumsal ve Ticari Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Feza Tan, uygulamaya ilişkin şu bilgiyi veriyor: “Müşterilerimiz bankamızdan alacakları her türlü çek karnesine karekod basılmasını talep edebilir. Bu çeklerin bankamızdan temin edilmesine yönelik farklı bir fiyatlama stratejimiz bulunmuyor. Findeks üzerinden yapılacak sorgulamaların fiyatlandırılması ise Findeks tarafından gerçekleştiriliyor. Findeks mobil uygulaması ile çek hamilinin yapacağı sorgulama, çeki ödemekle birinci seviyede yükümlü olan çek keşidecisinin geçmiş çek ödeme performansı ile ilgili bilgi sunacak.”

Feza Tan’ın verdiği bilgiye göre, bankalardan karekodlu çek başvurusunda bulunanlar Kredi Kayıt Bürosu’nun Findeks sistemine kayıtlı hale gelecek. Böylece çek hamilleri yeni çekleri aldıkları anda keşidecinin geçmiş çek ödeme performansım kontrol edebilecek. Ancak Findeks’ten elde edilen veri sadece keşidecinin çek ödeme alışkanlığı ile ilgili geçmişine dair bilgiye ait olacak.

FİYATI KLASİK ÇEKLE AYNI

ING Bank isteyen müşterilerine karekodlu, istemeyenlere ise mevcutta sunduğu çek defteri çeşitlerinden birini seçme hakkı tanıyor. “İsteyen ve kendine güvenen tüzel ya da bireysel müşterilerimiz karekodlu çek alabilecek” diyen ING Bank Nakit Yönetimi ve Ticaret Finansmanı Direktörü İlker Özdemir, bu çeklerin kullanım esaslarını şöyle özetliyor:

“Karekodlu çekin daha önceki uygulamalardan en büyük farkı, keşidecinin onaymın ilk başta alınması. Böylece çekin birçok kez ciranta olması durumunda bile keşidecinin ikinci bir onayı olmaksızın çekin nihai alacaklısı, keşidecinin 1 İN Cj İn) BAJN K özej çejj raporuna ulaşabilecek.”

ING Bank, yeni çek uygulamasının Türkiye’de yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Banka bu kapsamda, karekodlu çekin fiyatım klasik çekin fiyatı ile aynı tutacak. Karekodlu çek sayesinde çekte ödeme sorununun ve ödenmeyen çek sayısının azalacağım düşünen Özdemir, “Bu uygulama ile artık hamil, keşidecinin daha önce ödeme sorunu olup olmadığını ve muhtemel bir tahsilat sıkıntısı yaşayıp yaşamayacağım geçmiş ödeme performansından öngörebilecek. Bu yeni uygulama ile çekin üzerindeki bilgilerin karekodu okuyucuya yaklaştırıldığında ekranda çıkan bilgilerle birbirini tutup tutmadığı kontrol edilebilecek. Üstelik çeki elinde bulunduran hamil, bu uygulama sayesinde çekin dolaşımda olup olmadığını öğrenerek” diyor.



MUVAFAKATNAME ALIYOR

Finansbank, 11 Haziran’dan bu yana standart ve keşide çeklerinde karekod uygulamasına geçti. Çek ile yapılan alışverişleri daha güvenli hale getirmek isteyen ve ticareti kolaylaştırmayı hedefleyen tüm bireysel ve tüzel müşterilere bu ürünü verdiklerini söyleyen Finansbank Kurumsal ve Ticari Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Ömür Tan, “Söz konusu uygulama kapsamında çek bilgilerinin üçüncü kişilerle paylaşılmasını talep eden müşterilerimizden muvafakatname alıyoruz. Karekod aracılığı ile çek sahibinin bilgilerinin paylaşılabilmesi için öncelikle alacaklı ve borçlunun Findeks üyesi olması ve çek sahibinin bankamıza muvafakatname vermesi gerekiyor. Ayrıca müşterilerimize klasik çek de veriyoruz” diyor.

Finansbank, karekodlu çek ile klasik çek arasında masraf farkı da uygulamıyor. Karekodlu çekin ciro edilmesi durumunda ise çeki elinde bulunduran kişinin Findeks üyesi olması durumda, çek sahibinin bilgilerini görebileceğini söyleyen Tan, şu bilgiyi veriyor:

“Piyasadaki en önemli sorun, karşılıksız çekler. Yeni uygulama ile bu sorunun azalacağını öngörüyoruz. Karekodlu çek, aslında üzerine banka ve şube bilgileri, keşidecinin hesap numarası ve çek numarası bulunan karekod basılmış çektir. Karekodun Findeks ile sorgulanmasıyla çek yaprağının doğruluğu teyit edilebilir. Ayrıca keşidecinin geçmiş çek ödeme performansına dair bilgi edinilebilir. Böylece sahte çek riski büyük ölçüde ortadan kalkacak.”

TÜM ÇEKLERİ KAREKODLU

2013 yılından bu yana müşterilerine karekodlu çek veren Odeabank, artık müşterilerine geleneksel çekleri vermiyor. Karekodlu çek kullanan müşterilerden herhangi bir ek masraf almadıklarını söyleyen Odeabank Genel Müdür Yardımcısı Tayfun Küçük, “Çekteki karekodlarımız herhangi bir çek hamili tarafından mobil uygulamamız aracılığıy1a okunabiliyor odeabank ve çek ile ilgili bilgiler kendilerine online olarak iletiliyor. Kredi Kayıt Bürosu ile bankaların yapacağı entegrasyon çalışması sonrası kullanılacak karekodlar, çek riskini sıfırlamayacak; ancak keşideci hakkında önemli bilgiler verdiği için ödenmeyen çek sayısında düşüş yaşanmasına hizmet edecek” diyor.

Kasım AKDENİZ / Kredi Kayıt Bürosu Genel Müdürü
Güven göstergesi olur

Karekodlu çek, sahibinin bankasından talebi üzerine onayladığı muvafakatname ile çek ödeme geçmişini ticaret yaptığı kişilerle paylaşmaya hazır olduğunu gösteren bir üründür. Karekodlu çeki kabul eden tacir akıllı telefonuna kuracağı Findeks uygulaması ile çekin üzerinde bulunan karekodu sisteme okutarak karşısındaki keşidecinin geçmişte çeklerini hangi oranda ödediği, çeklerinin hangi oranda karşılıksız kaldığı ve bu çeklerin hangi oranda sonradan ödendiği gibi bilgileri kapsayan geçmiş çek ödeme performansı konusunda daha net bilgiye sahip oluyor.

Raporda, keşide edilen toplam çek adet ve tutarının yüzde kaçının zamanında ödendiğini ya da ibraz edilen çeklerin toplam tutarının hangi oranda ödendiği ve ne kadarının arkasının yazıldığını, adet ve tutar bilgisi paylaşmadan yalnızca oransal olarak son bir, üç ve 12 ay verilerine göre gösteriyor. Kişinin toplam ciro, servet veya varlık bilgisi ise raporda yer almıyor. Dolayısıyla keşidecilerin rahatlıkla muvafakati vererek karekodlu çeki kullanacağını düşünüyoruz.

Sistemde 1.4 milyon aktif çek keşidecisi var. Bunların yüzde 80’e yakını çeklerinin tamamını zamanında ödüyor. Karekodlu çek aldıklarında bu kişilerin ödemelerinin yüzde 100 oranında zamanında yaptığı görülecek. Karekodlu çek ticari anlamda güveni göstermenin bir aracı haline gelecek.

Gökhan ERTÜRK / Şekerbank Perakende Bankacılık Pazarlama Genel Müdür Yardımcısı
Fiyat aynı olacak

Şekerbank, 7 Mayıs’tan bu yana dileyen müşterilerine karekodlu çek defteri veriyor. KKB Findeks sistemine üye olan tüm kurumsal, ticari, işletme ve bireysel müşterilere karekodlu çek verebildiklerini söyleyen Şekerbank Perakende Bankacılık Pazarlama Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Ertürk, “Karekodlu çek uygulaması, müşterilere ayrı bir seçenek olarak sunuluyor. Dileyen klasik çek kullanmaya devam edebilecek. Şekerbank Karekodlu çekin ücreti klasik çekler ile aynı olacak. Karekodlu Çek yaprağı ciro edildiğinde Findeks üyesi olan hamil tarafından akıllı telefonlarla okutulabilecek ve çek raporu alınabilecek. Findeks üyesi olmayan hamil ise çek raporu alamayacak, ancak çek yaprağı normal çeklerdeki gibi işlem görmeye devam edecek” diyor.

Ertürk’e göre, karekodlu çek sahibi, daha güvenli olduğu için vadeli işlemleri daha rahat yapabilecek. Ayrıca karekodlu çek ile mal satanlar bu çekleri daha rahat kabul edebilecek. Bu yüzden karekodlu çekin kısa süre içinde daha fazla tercih edileceğini söyleyen Ertürk, “Karekodlu çek ile ödememe sorunu ciddi ölçüde azalacak. Karekodlu çeki alan kişi, çek keşidecisinin ödeme geçmişini biliyor olacak. Çekin dolaşımda olup olmadığı görülebilecek, tahrif edilmiş çekler tespit edilebilecek. Kısacası bu uygulama, tahsilatları daha güvenli hale getirecek” diyor.

Erdoğdu PAKER / Akbank Nakit Yönetimi ve Dış Ticaret Bölüm Başkanı
“Çeke itibar artar”

Akbank, müşterilerine temmuz ayında karekodlu çek vermeye başlayacak. Bu konuda son hazırlıkları yaptıklarını söyleyen Akbank Nakit Yönetimi ve Dış Ticaret Bölüm Başkanı Erdoğdu Paker, “Karekodlu çek oldukça yenilikçi bir ürün ve keşideci açısından da itibarın bir göstergesi olacak gibi görünüyor. Karekodlu çek ile keşideci daha en baştan Çeki kestiği kişiye ‘İstediğin zaman özet çek raporumu alarak çek ödeme durumumu sorgulayabilirsin’ diyor. Bu çok önemli bir geri bildirim” diyor. İsteyen tüm müşterilere her çek tipinde karekodlu çek ürünü sunabileceklerini söyleyen Paker, bunun için müşterinin şubeye talebini iletmesi ve muvafakatname vermesinin yeterli olduğunu belirtiyor. Akbank da dileyen müşterisine klasik dileyene karekodlu çek verecek. Bu konuda herhangi bir zorunluluk bulunmayacak. Fiyat konusu ise henüz netleşmiş değil.

Yüzde 2.8M karşılıksız çıkıyor

Türkiye’de halen 1.4 milyonu aşkın aktif çek keşidecisi var. Yıllık yaklaşık 100 milyonun üzerinde çek keşide ediliyor. Söz konusu çeklerin yaklaşık yüzde 2.8’i karşılıksız çıkıyor. Türkiye Bankalar Birliği’nin rakamlarına göre, Türkiye’de karşılıksız çek oranı 2002’de yüzde 1.5 iken 2013’de yüzde 3.5 seviyesine yükselmişti. Bugün bir miktar gerilemesine rağmen hale yüksek seviyeler korunuyor. Yine bugün 500 bine yakın kişinin son 10-15 yılda en az bir kez karşılıksız çek keşide ettiği tespit edilmiş durumda. Bunlardan 304 bin kişinin ise halen ödenmemiş en az bir çeki var. Bunların yaklaşık 200 bininin elinde ise daha önce aldığı ve halen keşide edilmemiş boş çek yaprağı bulunuyor. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre, yine her ay ortalama 20 bin kişinin çeki karşılıksız çıkıyor. Bu 20 bin kişinin çek ödemelerine bakıldığında yüzde 80’inin geçmişte çeklerinin karşılıksız çıktığı görülüyor.





Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir