Anasayfa / Ekonomi-Finans / Onca teşviğe rağmen yatırımlar Batı’ya

Onca teşviğe rağmen yatırımlar Batı’ya




Onca teşviğe rağmen yatırımlar Batı’ya

Geçen nisan ayında bizzat Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan ve iş dünyası tarafından heyecanla karşılanan yeni teşvik paketi beklenen yatırım rüzgarını bir türlü estireıniyor. Alman teşvik belgesi ve tutarmda geçen yıla göre düşüş görülürken, az gelişmiş bölgelere verilen onca artı teşviğe rağmen, belgelerin büyük ölçüde batı illerine yönelik alınması dikkat çekiyor.

Uzun süre beklendikten sonra Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen nisan ayında açıkladığı teşvik paketi, beklenen yatırım patlamasını bırakın, önceki dönemler gibi bir rüzgar dahi estiremedi. Büyük beklentilerle ortaya konan teşvik paketine karşın, Ekonomi Bakanlığı’nın son açıkladığı temmuz ayına ilişkin teşvikli belge alan yatırım rakamlarına göre yatırım tutarında yüzde 21.1’lik düşüş yaşandı.

20 Haziran’da yürürlüğe giren yeni teşvik paketinin ardından açıklanan Temmuz ayı başvuaı sayılarına göre geçen yıl 300 adet düzenlenen yatırım teşvik belgesi, bu yıl 401’e çıktı. Fakat yatırım tutarında geçen yılın temmuz ayında 5 milyar 314 milyon TL olan yatırım tutan, bu yılın aynı döneminde 4 milyar 195 milyon TL oldu.

ONCA TEŞVİĞE RAĞMEN…

Düzenlenen teşvik belgelerinin önemli bir kısmını ise yerli yatırımlar oluşturdu. Alınan 401 adet yatının teşvik belgesinin 375 adedi yerli firma, 26 adedi yabancı sermayeli firmalar tarafından alındı. Yerli firmalara düzenlenen teşvik belgelerinde öngörülen toplam sabit yatırım tutarı 3.29 milyar TL olurken, yabancı sennayeli firmalara düzenlenen teşvik belgelerinde ise öngörülen toplam sabit yatınm tutarı 901 milyon TL olarak gerçekleşti.

Alınan yatırım belgelerinin bölgelere göre yapılan sınıflamasında ise yatırımcının gözde merkezinin, doğu ve güneydoğu illerine verilen tüm teşviklere karşın yine batı illeri olduğu görülüyor. Özellikle belli sektörlerde yatınmcının rotasını doğu illerine kaydırmak üzere açıklanan teşvik paketine rağmen, alınan 401 adet yatırım belgesinin 127’si birinci bölgede yer alıyor. Yatırımcıya diğer bölgelere göre en cazip fırsatları sunan altıncı bölge için ise sadece 54 yatırım belgesi alındı.

20 Haziran’dan bu yana düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde öngörülen 4 milyar 347 milyon TL’lik toplam sabit yatırım tutarının sektörlere göre ayrımına bakıldığında ise öne çıkan imalat alanı oluyor. Yatırımlardan aslan payını alan imalat alanına 1 milyar 996 milyon TL’lik yatırım öngörülüyor. Ardından en fazla yatırım çeken alan ise hizmet sektörü. Hizmet sektörüne yapılacak yatırım için açıklanan rakam 1 milyar 782 milyon TL. Teşvik belgesi alan yatırımların 408 milyon TL’si enerji, 161 milyon TL’si ise madencilik sektörü olarak açıklanıyor.

YATIRIMCI TEMKİNLİ

Ortaya çıkan teşvikli yatırım rakamlarını iş dünyasının önde gelen yatırımcı gruplarının yöneticilerine sorduğumuzda, her biri yatırım kararının ne kadar hassas denge üzerinde yürüdüğünü bir kez daha hatırlatıyor. Teşvikli yatırım tutarındaki düşüş pek çok nedene bağlanabilir fakat iş dünyasının özellikle dikkat çektiği bir konu var ki o da istikrar. Öyle anlaşılıyor ki Suriye gerginliğinin faturası sadece ihracatı değil, yatırım kararlarını da etkilemiş gibi görünüyor.



En büyük yatırımcı gruplardan biri olan Akfen Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Akın da istikrara işaret ediyor. Teşvikler çok cazip fakat yatırım kararını etkileyen çok farklı parametreler olduğunu dile getiren Akın, “Açıklanan teşvikle çok fazla bir yatınm da beklenmemeli. Çünkü yatırım kararında esas olan istikrardır. Ben ülkemin ve bölgenin tekrar istikrarlı bir görünüme kavuşmasının yatırım kararlarını da hareketlendireceğini düşünüyoaım” diyor.

“BU YAPI 20I3’E DE SARKAR”

Yatırımcının önünde duran istikrar engeline karşılık bir diğer önemli konu da şüphesiz ekonomiyi soğutma çalışmaları ve Avrupa’da yaşanan kriz. Anadolu Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan yatırımdaki yavaşlamanın birkaç önemli nedeni olduğunu söylüyor. Öncelikle Avrupa’daki krizin nerede duracağının kestirilemediğini ve nasıl çözümleneceğinin hala belli olmadığını aktaran Özilhan, Türkiye’nin büyümesini yavaşlatmasının da yatırım eğilimini olumsuz etkilediği görüşünde. İç talepteki yavaşlama da düşünüldüğünde yatınmcı açısından pek de bir parlak tablo oluşmadığını kaydeden ve bu durumun 2013’e de sarkacağını düşünen Özilhan, yaşanan sürecin kendi gaıbunun yatırımlarına etkisini şöyle anlatıyor:

“Yapılacak yatınmlar bekletiliyor. Biz de 2013 bütçe ve yatırım planına bakacağız. Talebi karşılıyorsa mevcut durum yatırım planlan biraz yavaş tutulabilir. Açıkçası ben 2013’te de bu yapının devam edeceğini ve büyümenin yüzde 5’lerde bile mümkün görünmediğini düşünüyorum. İç talep kısılıyor ve ben yatırımcı için parlak bir ortam olmadığını düşünüyonım. Biz de 2013 bütçesini yaparken sektör ve talep itibariyle bu yapının devamını öngörerek hareket edeceğiz.”

Kibar Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Kibar ise yavaşlamayı yeni teşvik mevzuatının beklenmesine bağlıyor. Bu dönemde bekletilen bazı yatırımların yeniden devreye gireceğini ifade eden Kibar, hatta yıl sonunda fiziki anlamda yatınm miktarının bir önceki yıla göre daha da artacağını kaydediyor. “Biz mesela düşündüğümüz yatınm programını ertelemedik. Kendi açımızdan yatırım planlamasında dünya konjonktürü gereği hiçbir değişikliğe de gitmedik” diyen Kibar, yatırımcının karar verdiği bir yatırımı bu dönemde bekletmeyeceği görüşünde.

ONCE ETÜT

Yatırım ortamına ilişkin yapılan öngörülerde iyimser bakışlar da var tabii. Tekstilde gömlek fabrikasında kapasiteyi ikiye katlamayı planlayan ve ayrıca grubu enerji sektörüne hazırlayan Gürmen Grubun Başkanı Remzi Gür’e yatırım planlarında değişikliğe gidip gitmediğini soruyoruz. Havanın hep güneşli olamayacağım ve zaman zaman bulutlu havaya da tahammül etmek gerektiğini söyleyen Gür yatırımcının uzun planlar yaptığını belirtiyor. O nedenle hızlı akış beklenmese de yatırımların bıçak gibi kesilmesini beklemediklerini anlatan Gür, “Bu bir hesap meselesi. Ama biraz sıkıntılı olduğumuz bugünlere karşılık iyi günlerin yine yakında olduğu fikrindeyim. Biz grup olarak yatırım kararlarımızı devam ettiriyoruz, mesela enerjide yatırımımız başladı” diyor.

Alarko Şirketler Topluluğu Genel Koordinatörü Ayhan Yavrucu ise şu an yüksek bir ilgi olmamasını normal karşılıyor. Teşvik paketinin yeni açıklandığını belirten Yavrucu, “Şirketler her şeye o kadar çabuk karar verip uygulayamaz. Eğer o teşvikli bölgelere yatırım yapacaksa bile önce etüt etmesi, değerlendirmesi lazım. Bunun için de belli bir zamanın geçmesi gerekli. Teşvikler bu zamana kadar yapılan içinde en tutarlı olanı, o nedenle sonra ilgi olacaktır. Ama bölgesel yatınmlar için bir yılın geçmesini beklemek lazım” diyor.

Sibel Atik / Ekonomist





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir