yandex
ek is
Anasayfa / Ekonomi-Finans / ‘Tek taraflı fesih’ sendromu yeni TTK ile aşılacak

‘Tek taraflı fesih’ sendromu yeni TTK ile aşılacak



‘Tek taraflı fesih’ sendromu yeni TTK ile aşılacak

Türkiye pazarına yerli partnerlerle girip, bir süre sonra yoluna tek başına devam etmek isteyen yabancı devlerin stratejileri yakın geçmişte sık sık dava konusu oldu. Yeni TTK’daki uygulamalarla yabancı şirketler, Türkiye pazarına girdiklerinde riski birlikte taşıdıkları Türk ortaklarına karşı artık daha sorumlu olacak. Bu yöndeki hak gaspları yeni yasanın 122’inci maddesi ile ortadan kaldırılacak.

Toyota – Sabancı, Mazda – Mermerler, Honda – Anadolu Grubu, LGDigicom, Armani Jeans-lstanbul Bijuteri, Tekofaks-Panasonic, Cankurtaran Holding-Adidas, Vepa Sport Nike… Ve liste uzayıp gider.

Türkiye, bugüne kadar çok sayıda şirketin yabancı ortaklarıyla yollarını ayırmasına tanık oldu. Kimi centilmence el sıkışıp yollarını ayırdı, kimi de üretim sürecindeki ortaklığını bitirip sadece satış partneri olarak yabancı ortağı ile yola devam etti. Bir kısmı da ‘mağdurum’ diye mahkeme koridorlarında çözüm aradı.

Uzun süredir gündemden düşmeyen LG-Digicom ayrılığının mahkemeye taşınmasının ve ortaya ciddi bir tazminat hakkının doğmasından sonra geçen hafta da Armani ile İstanbul Bijuteri’nin aralarındaki tek taraflı fesih gündemini mahkemeye taşıması, yabancı ortaklık ve temsilciliklerin hukuki süreçlerini iş dünyasının gündemine yeniden taşıdı.

Yeni Türk Ticaret Kanunu’na göre artık yabancı şirketlerin, ‘sözleşmeyi tek taraflı fesh etme’ hakkı, zorlaştı. Yeni TTK’run Türkiye’deki acente ve tek temsilcilik yapan şirketleri korumaya aldığı maddelere göre, anlaşmalar Türk şirketlerinin haklarını koaıyor. Yeni Türk Ticaret Kanunu uzun süredir uygulamada sorun yaratan hukuki ihtilafları 122’inci madde ile açıklığa kavuşturdu ve konuya noktayı koydu. Türk şirketleri lehine olan bu düzenleme sayesinde, yabancı şirketlerin sözleşme fesihlerini ve diğer rekabet sözleşme koşullarını bir daha düşünmelerini gerektirecek bir hukuki zemin oluşturuldu.

YENİ TTK İMDADA YETİŞTİ

Yeni Ticaret Kanunu’nda acenta ve temsilcilikle ilgili önemli değişiklikler var. Yeni TTK’nın 122’inci maddesi olan denkleştirme sistemi ile tek satıcının hakları korunuyor. Yasada konu şu şekilde ortaya konuyor:

“Denkleştirme sistemine göre müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa, acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.

AYRILIKLAR ARTABİLİR

Kavlak Avukatlık Bürosu’ndan Avukat Fırat Barış Kavlak, Yeni TTK’daki denkleştirme sistemine vurgu yapıyor. Kavlak, konuyla ilgili şunları söylüyor: “Eskiden kıyas yoluyla Yargıtay kanun boşluklarını dolduruyordu. İsviçre, Almanya kanunlarından, AB’nin çıkarmış olduğu yönergeleri de koyarak içtihat oluşturuyordu. Bizim kanunumuzda bununla ilgili bir hüküm yoktu. Şimdi bizim kanunumuza da girdi bu denkleştirme sistemi. Yeni kanunun 122’inci maddesinin 5’inci fıkrası kilit nokta. Bu, sistemin tek satıcılığa da uygulanmasının yolunu açıyor.”

Distribütörün, uğradığı zarara ilişkin denkleştirme istemini sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde, karşı taraftan talep etmesi gerektiği belirtiliyor. Bu talebin noter kanalıyla yapılmasının, ispat hukuku bakımından fayda sağlayacağı ifade ediliyor.

Türkiye, gelişen bir rota çiziyor. Önümüzdeki süreçte Türkiye’de mahkemeye taşınan daha çok davanın olabileceği belirtiliyor.

MAHKEME NEREDE GÖRÜLMELİ?

Şirketlerin sadece işi almak adına plansızca sözleşmeye imza atmaları son derece gelecek riskleri düşünülmeden yapılan bir girişim. Dolayısıyla sözleşmede özellikle hukuki sorunlarda hangi ülkenin kanunlarının geçerli olacağı maddesi çok önemli.

Şirketler, aralarındaki sözleşmede belirleyecekleri hukuk kurulları ve hukuk mahkemelerine iyi bakmalı. Yurt dışı mahkemeleri devrede olacak ise hukuk süreci uzuyor ve zorlaşıyor. Örneğin sözleşmenin altında yazan, ‘îş bu sözleşmeden doğan ihtilaflarda Italyan kanunları ve Italyan mahkemeleri yetkilidir’ yazıyorsa, Türk şirketinin durumu zor.

Çünkü Türkiye’deki hakim dosyayı İtalya’ya göndermek zorunda kalıyor. Fırat Barış Kavlak, “Orada neyi kaçırıyor bizimkiler? Şirketi bağlayalım diye bir avukat olmadan sözleşmeyi iyi incelemeden imza atıyorlar. Son örnekte olan LG-Digicom davasında sözleşmede İstanbul diye yazılmış. O yüzden dava kazanıldı” diyor. Sözleşmelerin altında Türk kanunları uygulanacaktır ve Türk mahkemeleri yetkilidir’ yazması gerekiyor. Bu, çok önemli. Çünkü pazar burada. Iş burada dönüyor.

Yeni TTK ile birlikte, artık bir mahkeme açıldığında Türk şirketi daha rahat olacak. Artık kanunda madde var, her şey net. Kavlak, “Şirket tek taraflı olarak sözleşmeyi fesh edebilir maddesi vardı eskiden sözleşmelerde. Acente de olsanız franc-hise da olsanız, tek temsilci de olsanız, tazminat hakkınız otomatikman doğuyor artık” diyor.

Özge Yavuz / Ekonomist





Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>