Anasayfa / Ekonomi-Finans / Toplam İç Talebi Artıracak Önlemlerin Zamanı Geliyor

Toplam İç Talebi Artıracak Önlemlerin Zamanı Geliyor




GELECEK 10 yıl için bir yol haritası çizmek isteyenler 2013 yılındaki gelişmeleri dikkatle izlemek zorunda. Yumuşak inişin hangi düzeyde dip noktasına geleceği ve canlanmanın nasıl başlayacağı gelecek yılın ilk yarısında açıklık kazanacak. Alınan önlemlerin ekonomiyi “düşük cari açık-hızlı büyüme” hedefine yaklaştırıp yaklaştırmadığı da gelecek yıl belli olacak.

Gelecek altı ayda açıklanacak her gösterge belirsizliği biraz daha azaltacak. En önemli göstergeler ise arz ve talep ile ilgili olacak. Olayın “arz” yönü mal ve hizmet üretimindeki değişimi gösteren büyüme oranları ile izlenecek. “Talep” tarafındaki değişimi ise tüketim ve yatırım harcamaları iLe stok değişimlerini yansıtan “toplam iç talep” değerlerine bakarak anlayabileceğiz.

10 Aralık günü açıklanacak üçüncü çeyrek gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) istatistikleri hem üretimin hem de talebin geleceği konusundaki belirsizliği bir ölçüde azaltacak. GSYH büyüme oranının yüzde 3 dolayında açıklanırsa, bu düzey ekonomide yatay seyrin devam ettiği anlamına gelecek. Bu durumda 2013 için ipucu elde etmek için toplam iç talepteki değişimi incelemek gerekecek.

Grafikte de görüldüğü gibi toplam iç talep yılın ilk yarısında, geçen yılın aynı dönemine göre daraldı. Özel nihai tüketim harcamaları ise ilk çeyrekte yalnızca yüzde 0.2 oranında artarken ikinci çeyrekte yüzde -0.5 oranında azaldı. İkinci çeyrekte özel sektör sabit sermaye yatırımları da yüzde 7.9 oranında geriledi.

“U DÖNÜŞÜ NE ZAMAN”



Yılsonu yaklaşırken ekonomi bir yol ayrımında bulunuyor ve açıklanan son göstergeler çelişkili işaretler veriyor. Tüketici güven endeksleri gerilerken, imalat sanayii kapasite kullanım oranları ile OECD ve Merkez Bankası’nın düzenlediği öncü göstergeler endeksi yatay seyir izliyor. Buna karşılık sanayi üretim endeksi ile sanayi ciro ve sipariş endekslerinde artış eğilimi gözlemleniyor. Bu artış kalıcı olduğu ve 10 Aralık’ta açıklanacak ekim ayı sanayi üretim endeksi olumlu çıktığı takdirde bir “U dönüşü” umudu güçlenecek.

Toplam iç talepteki daralmanın üçüncü çeyrekte de devam ettiği açıklanırsa ekonomi yönetiminin artık ekonomiyi canlandıracak önlemleri gündemine alması gerekecek. Faiz oranlarındaki düşüşü de içermesi gereken bu önlemler geciktiği takdirde iş dünyasındaki olumsuz beklentiler yaygınlaşabilecek. Ekonomiyi canlandıracak önlemlerin gecikmesi, yumuşak inişin bir durgunluğa dönüşmesi ihtimalini yükseltecek.

AB’deki resesyon ve Ortadoğu’daki gerilim nedeniyle ihracatta duraklama belirtileri ortaya çıktığı takdirde ancak iç talepteki canlanma, ekonomiyi durgunluğun pençesine düşmekten kurtarabilecek.

İş dünyasının yüzde 3 ile yüzde 4 arasındaki büyüme oranlarına vereceği tepki de ekonominin geleceğini etkileyebilecek. Bu oranlar, iş insanlarının üretim artışını sınırlamalarına ve yatırımları ertelemelerine yol açarsa ekonomideki yavaşlama zamanla bir durgunluğa dönüşebilecek.

Bu oranların ardından istikrarlı bir büyüme döneminin geleceği beklentileri yaygınlaştığında ise hem iç talebi hem de ihracatı artırma imkânı bulunacak.

Esasında Türkiye’de yüzde 2 ile yüzde 4 arasında büyüme oranları sık rastlanan bir olay değil. 1950’den bu yana geçen 62 yılın 31’indc ekonomi yüzde 6’nın üstünde büyüdü. Ekonominin yüzde 2’nin altında büyüdüğü veya daraldığı yılların toplamı 12 oldu. 13 yılda büyüme yüzde 4 ile yüzde 6 arasında gerçekleşti. Ekonominin yüzde 2 ile yüzde 4 arasında büyüdüğü yılların sayısı yediyi aşamadı ve bu yılların ardından ya kriz ya da yüksek büyüme oranları geldi. Cumhuriyet döneminin ortalama yıllık büyüme oranı ise yüzde 5 dolayında gerçekleşti.

Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası son dönemde dış şoklara karşı dayanıklılığı artırmaya ve enflasyon oranını düşürmeye öncelik veriyor. Bu konularda kalıcı bir iyileşmenin ancak iç talebin canlandırılması ve büyüme oranının yükseltilmesi ile sağlanacağını da hiç unutmamak gerekiyor.

Faruk Türkoğlu / Para






İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir