Anasayfa / Ekonomi-Finans / Yatırım Fonu Nedir, Fon Seçimi Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli

Yatırım Fonu Nedir, Fon Seçimi Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli




Yatırım Fonu Nedir?
Ana Özellikleri
Yatırım Fonu Tipleri
Yatırım Fonu Türleri
Varlık Dağılımı Stratejinizdeki Yeri
Yatırım Fonlarının Performansları
Yatırım Fonlarının Avantajları
Fon Seçimi Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?
Yatırım Fonları Nasıl Vergilendirilir?

Yatırım Fonu Nedir?

Yatırım fonu halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işletmek amacı ile kurulan mal varlığıdır. Yatırım fonu, çok sayıda yatırımcıdan aldığı kaynağı biraraya getirir ve bir sermaye piyasaları portföyüne yatırır.

Bir yatırım fonuna yatırım yaptığınızda, bu fona ait tüm portföyün küçük bir yüzdesini almış olursunuz. Dolayısı ile fonun içindeki varlıkların değeri arttıkça payınızın değeri de artar, azaldıkça da azalır.

Her gün, yatırım yaptığınız her aracı takip etmeniz mümkün olmayabilir. Yatırım fonlarının en önemli avantajlarından biri konularında uzman, profesyonel fon yöneticileri tarafından yönetilmeleri ve böylelikle yatırımcılarına zaman kazandırmalarıdır.

Farklı yatırım araçları biraraya getirilerek yönetilmeleri, küçük yatırımların dahi çeşitlendirilerek riski azaltılmış bir portföye yatırılabilmesini sağlar.

Yatırım Fonu’na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Yatırılan tutarlar birleşerek büyük ve tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.

Sermaye piyasalarına kolay ve göreceli olarak az maliyetli bir şekilde yatırım yapma imkanı verirler.

Her yatırımcı, yatırım fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.

Yatırımcıların, piyasadaki çok sayıda alternatif arasından kendi yatırım amaçlarına, risk toleranslarına ve varlık dağılım stratejilerine uygun oluşturulmuş bir fonu seçmeleri ve en verimli şekilde değerlendirmeleri mümkün olur.
Ana Özellikleri

Yatırım Fonlarının; kurucusunu, yöneticisini, sermayesini, hangi yatırım araçları ile değerlendirileceğini ve özelliklerini anlatan bir içtüzüğü vardır.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir.

Katılma belgeleri yatırımcı adına Takasbank’ta saklanır.

Yatırımcıların beklentilerine göre, birikimlerini değişik alanlarda ve piyasalarda en verimli şekilde değerlendirmelerini sağlar.
Yatırım Fonu Tipleri

A tipi: Bu tip bir fonun, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25’ini Türkiye Cumhuriyetinde kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerinden oluşması gerekir.

B tipi: A tipi fonların tabi olduğu sınırlamalara tabi olmayan fonlardır. Portföylerinde çok daha az miktarda hisse senedi tutabildikleri gibi, hiç hisse senedi taşımayabilirler.

Bu iki ana grup dışında fonlar, içerdikleri sermaye piyasası araçları itibarı ile değişik alt sınıflara (türlere) ayrılmışlardır. Bu uygulamanın amacı ise farklı portföy yapılarına sahip fonlar oluşturulmak yolu ile farklı yatırımcı tercihlerine hitap edebilmektir.

Yatırım Fonu Türleri

Yatırım fonları, içtüzüklerinde belirtilmek koşuluyla aşağıdaki türlerde kurulabilir.
1. Fon portföyünün en az %51’ini devamlı olarak;
1.1. Kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırmış fonlar “TAHVİL VE BONO FONU”,
1.2. Özelleştirme kapsamına alınanlar dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar “HİSSE SENEDİ FONU”,
1.3. Belirli bir sektörü oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış fonlar “SEKTÖR FONU”,
1.4. Kurul(SPK)’un Seri: XI, No:1 Tebliği’nin 3 nolu ekinde tanımlanan iştiraklerce çıkarılmış menkul kıymetlere yatırmış fonlar “İŞTİRAK FONU”,
1.5. Seri: XI, No: 10 Tebliği’nin 2’inci maddesinde tanımlanan belli bir topluluğun menkul kıymetlerine yatıran fonlar “GRUP FONU”
1.6. Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış fonlar “YABANCI MENKUL KIYMETLER FONU”,
1.7. Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar “KIYMETLİ MADENLER FONU”, ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ile altına dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar “ALTIN FONU”,
2. Portföyünün tamamı;
2.1. Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinden oluşan ve her birinin değeri fon portföy değerinin %20’sinden az olmayan fonlar “KARMA FON”,
2.2. Devamlı olarak, portföyünde vadesine en fazla 180 gün kalmış likiditesi yüksek sermaye piyasası araçları yer alan ve portföyünün ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan fonlar “LİKİT FON”, Portföyün ağırlıklı ortalama vadesi sermaye piyasası araçlarının ayrı ayrı ortalama vadeleri dikkate alınarak bulunur.
2.3. Portföy sınırlamaları itibariyle yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonlar “DEĞİŞKEN FON”,
3. Portföyünün en az %80’i devamlı olarak;
3.1. Bu Tebliğ’in 3 numaralı ekinde yer alan formüle uygun olarak yapılan hesaplama çerçevesinde, baz alınan ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az %90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonlar “ENDEKS FON”,
4. Diğer yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fonlar “FON SEPETİ”,
5. Asgari olarak altı ay vadeli kurulmak kaydıyla;
5.1. Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine ve Kurucu ile Garantör arasında imzalanan bir garanti sözleşmesine dayanılarak taahhüt edildiği fonlar “GARANTİLİ FON”,
5.2. Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin içtüzükte ve izahnamede belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesinin, uygun bir yatırım stratejisine dayanılarak en iyi gayret esası çerçevesinde amaçlandığı fonlar “KORUMA AMAÇLI FON” olarak adlandırılır.
Garantili yatırım fonlarının ve koruma amaçlı yatırım fonlarının unvanlarının garantinin veya korumanın başlangıç yatırımına oranını ya da garantili yatırım fonlarında garantör tarafından sağlanan garanti kapsamındaki getiri oranını açık olarak gösterecek şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Koruma amaçlı yatırım fonunun unvanında başlangıç yatırımının üzerinde hedeflenen getiriye ilişkin ifadelere yer verilemez.
Yukarıda sayılanlar dışında da, içtüzüklerde belirtilmek suretiyle, oluşturulacak portföy yönetim stratejilerine uygun fon türleri, Kurul’ca uygun görülmesi koşuluyla belirlenebilir.
Fon içtüzüklerinde belirtilmek suretiyle, portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25’ini, devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar A tipi, diğerleri B tipi olarak adlandırılır ve bu tipler fon türleri ile birlikte belirtilir.
6. Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fonlar “ÖZEL FON” olarak adlandırılır.
7. Katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan fonlar ise “SERBEST YATIRIM FONLARI” (HEDGE FUNDS) olarak adlandırılır.



Varlık Dağılımı Stratejinizdeki Yeri

Yatırımcı amaçlarınız ve risk toleransınız ile tarif edilen yatırımcı profilinize uygun olan yatırım fonu tipini seçmek önemlidir. Yatırımcı profiliniz ne ölçüde SGMK ne ölçüde hisse senedi ne ölçüde para piyasası araçları taşımak istediğimizi yani varlık dağılımı stratejimizi belirler. Bu stratejiye uygun bir yapıda oluşturulmuş fonları seçmelisiniz.

Yatırım Fonu yatırımlarınızı yapmadan önce Fortis Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Yatırım Danışmanınıza danışmanızı önemle tavsiye ederiz.

Yatırımcıların piyasayı zamanlaması kolay değildir ve yatırım yapacağı vadeyi kesinlikle önceden belirlemelidirler. Genel olarak kısa bir süre için planlanan yatırımların daha az hisse senedi, daha çok bono içeren fonlara yönlendirilmesi önerilir. A tipi yatırım fonları için biraz daha uzun (altı ayın üzerinde) vade tercih edilir.

Yatırımcıların mutlaka; fon yöneten kurum, fonun yöneticileri, fonun veya yöneticilerin geçmiş yıllardaki performansları ve fonun büyüklüğünü gözönüne almaları gerekmektedir. Yatırım yaptığı fonun, içtüzüğü itibariyle yatırım yapabileği enstrümanları araştırmalı ve bu fonun performansını hangi alternatiflere göre ölçmesi gerektiğini belirlemelidirler (Eğer fon başka bir fonla kıyaslanacaksa benzer büyüklük ve özellikteki fonlarla kıyaslanmalıdır).

Önemli olan doğru yatırım fonunun doğru zamanlamayla, doğru kişi tarafından yönetilmesidir.

Fona yatırım yapılırken, geçmiş dönemlerdeki performansı araştırılmalıdır. Ancak performansı çok kısa bir dönem için ölçülmemeli ve getirinin yanında alınan birim risk başına getiriler de gözönüne alınmalıdır. Örneğin, yıllık bazda ortalama %70 hisse senedi taşıyan ve %150 getiri sağlayan bir A Tipi fonun yanında ortalama %50 hisse senedi taşıyan ama yine %150 getiri sağlayan başka bir A Tipi fon varsa, ikinci Fon daha başarılı bir yönetim sergilemiş, daha düşük riskle aynı getiriyi sağlamış olduğundan dolayı yatırımcılar tarafından tercih edilmelidir.

Yatırım fonları piyasasında oldukça geniş yelpazede yatırım yapabilecek ve her türlü piyasa koşulunda mutlaka yatırımcılara uygun bir enstrüman bulunur.
Yatırım Fonlarının Performansları

Türkiye’deki yatırım fonlarının performansı genel olarak sadece dönemlik veya yıllık getiri ile hesaplanır. Ancak dünya’da literatürde oldukça sık kullanılan riske dayalı getiri analizlerinin de gözönüne alınması gerekir.

Türkiye’de yatırımcıların yatırım tercihlerini yaparken bilinçli bir şekilde, en iyi getiriyi “en az riski” alarak sağlayacak şekilde yönetilen fonlardan yana kullanmaları arzu edilir.

Riske göre düzenlenmiş ve piyasa risklerinden etkilenmeyen performans değerlendirilmesi yatırım fonu yöneticilerinin yönetebilme ustalıklarının, becerilerinin, ve uyguladıkları yönetim stratejilerinin doğruluklarının test edilmesinde kullanılan yöntemlerden birisidir.

Riske göre getiri düzeltilmiş performans ölçümlerinin en çok kullanılanı SHARPE ORANI’dır.

Sharpe Oranı

Bu performans ölçütü, portföyün artık getirisini standart sapma ile karşılaştırır. Portföyün artık getirisi (Risk Primi) olarak kastedilen, dönemin ortalama portföy seti getirisinden risksiz faiz oranının çıkarılması ile bulunur. Standart sapma ise toplam riski temsil eder. Formüle edersek;

Sharpe Oranı= (Portföyün Getirisi-Risksiz Portföyün Getirisi) / Toplam Risk (Standart Sapma)

Bu oranın yüksek olması yatırımın performansının riske dayalı getiri esasına göre iyi olduğunu, düşük oran ise başarısız bir performansa sahip olduğunu gösterir.
Yatırım Fonlarının Avantajları

Yatırım Fonları’nın en önemli avantajları, profesyonel yönetimden yararlanma olanağı sunmaları olup, diğer bazı avantajları da aşağıdadır:

1. Portföy çeşitlemesi ile riskin azaltılıyor olması.
2. Her yatırımcı, Yatırım Fonu katılma belgelerini arzu ettiği sürece elde tutup, istediği anda satabilir. Dolayısıyla, fonlar yatırımcıya vade esnekliği ve likidite sağlar.
3. Yatırım Fonu’na en küçükten en büyüğe her türlü tutar yatırılabilir. Küçük meblağlar da diğerleriyle birleşerek tek bir portföy oluşturduğu için, yatırım fonlarının avantajlarından küçük yatırımcılar da büyük yatırımcılarla aynı şartlarda yararlanabilir.
Fon Seçimi Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?

1. Yatırımcıların fonlar arasında seçim yaparken öncelikle kendi yaş, gelir ve risk durumlarını gözden geçirmeleri gerekir.
2. Daha sonra önümüzdeki dönemde piyasadaki beklentileri de gözönüne alarak, yapacağı yatırımdan ne kadar getiri hedeflediğini belirlemelidirler.
3. Bu noktada portföy yönetimi bölümleri veya şirketleri devreye girerek, belirlenen hedef getirinin ulaşılabilirliğini incelemeli ve ulaşmak için alınması gereken riski yatırımcıların önüne sermelidir.
Yatırım Fonları Nasıl Vergilendirilir?

1 Ekim 2006 tarihinde yürürlüğe giren yeni vergilendirme yasası gereğince , yatırım fonlarının kendi bünyesinden kesilen %10’luk stopaj kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren tam mükellef gerçek ve tüzel kişiler için, yatırım fonu alım satım kazancı üzerinden %10 oranında stopaj uygulanmaktadır.Bu uygulamada ilk giren ilk çıkar muhasebe kuralı esas alınmaktadır. Portföylerinde kanunun yürürlüğe girmesinden önce alınan yatırım fonu bulunan yatırımcılar için, 1 Ekim 2006 tarihli fiyat vergilemeye esas maliyet olarak kabul edilecektir. Portföyünde sürekli olarak en az %51 oranında hisse senedi taşıyan yatırım fonu katılma belgelerinin alım satımından doğacak kazançlar, katılma belgelerinin 1 yıldan daha fazla elde tutulması durumunda stopaja tabi olmayacaktır.





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir