yandex
yatırım uzmanı LR iş ortaklığı
Anasayfa / Ekonomi-Finans / Yatırımcılar şimdi de ilçe bazlı teşvik istiyor

Yatırımcılar şimdi de ilçe bazlı teşvik istiyor



Haziran 2012’den beri yürürlükte olan teşvik sistemi, küresel ekonomideki olumsuz gelişmeler ve Türkiye’de büyümenin beklenenin altında kalmasıyla 2014’te pek ilgi görmedi. Geçen yıl teşvikli yatırım tutarı yüzde 36 azalırken, toplam yatırımların yüzde 42’si Marmara’da toplandı. Yatırnncılar, “Kalkınmanın sağlanabilmesi içm ilçe ve sektör bazk yeni bir teşvik sistemi şart” diyor.

Avrupa Birliği ülkelerinin ekonomik durgunluğa demir attığı, Rusya’nın Batı’nın ambargosu nedeniyle darboğaz yaşadığı ve Suriye ile Irak’taki ticaret yollannın kapandığı 2014 yılı, Türkiye’deki yatmmların da fren yaptığı bir yıl oldu. Yılın tamamında gerçekleştirilen teşvikli yatırımların oranı yüzde 36 geriledi.

tesvik

Ekonomi Bakanlığı’na bağlı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre, hükümetin 15 Haziran 2012’de yürürlüğe koyduğu yeni teşvik sistemi geçen 2,5 yıl içinde 195 milyar TL’lik yatırımın ve 428 bin yeni istihdamın önünü açtı. Bu dönemde alınan yatırım teşvik belgesi sayısı 11 bini aştı. 2,5 yıllık sürede ortaya çıkan teşvikli yatınmlann yüzde 50’si 2013 yılında gerçekleşti. Bu dönemde 96 milyar TL’lik yatırım teşvik belgesi alındı. Ancak 2014 yılı teşvik sistemi için hayal kırıklığı oldu. Teşvikli yatırım tutarı geçen yıl yüzde 36 azalarak 96 milyar liradan 6l milyar liraya düştü. Yaratılacak istihdam ise 192 binden, yüzde 25 kayıpla, 144 bine geriledi.

ÜÇTE BİRİ BEŞ KENTE

Yatmm teşvik belge sayısı olarak ele alındığında, İstanbul 2014 yılında yüzde 12,8 ile en çok yatırım yapılan il oldu. Yüzde 5,4 ile Bursa yatırımcıların ikinci tercihini oluşturdu. Bursa’yı yüzde 4,6 ile İzmir ve yüzde 4,1 ile Ankara izlerken, Konya yüzde 3,9 ile beşinci sırada yer aldı. Böylelikle en çok yatmm çeken beş kent, toplam teşvikli yatınmlann yüzde 30,8’ine ev sahipliği yapmış oldu.

Yatırım teşvik belgelerinin yüzde 2,9’unu alan Diyarbakır ilk 10’a 6’ncı Bölge’den giren tek il olurken, 2014’te en az yatırım çeken dört ili ise sırasıyla Bayburt, Ardahan, Tunceli ve Hakkari oluşaırdu. Bu dört ilde geçen yıl yatırım yapmak isteyen yatırımcı sayısı 10’a bile ulaşamazken, her bir kentin çektiği yatırım miktan da 10 milyon TL’nin altında kaldı.

2014’te teşvik belgesine bağlanan yatırımlar hizmetler dışında tüm ana sektörlerde geriledi. Madencilik sektörüne yönelik yatırım tutarı yüzde 78,3’lük düşüşle 7,8 milyar liradan 2 milyar TL’nin altına indi. Enerji yatınm-lan da yüzde 73,7’lik rekor düşüşle 33,2 milyar liradan 10,3 milyar liraya geriledi.

“YENİ DÜZENLEME GEREKİYOR”

Teşvikli yatırımlardaki sert düşüşün nedenlerini ve çözüm önerilerini Ekonomist’e anlatan iş dünyası temsilcileri, hükümetin mevcut teşvik sistemi yerine ilçe bazlı ve sektörleri hedef alan yeni bir teşvik programı ortaya koyması gerektiğini belirtiyor.

Türk Girişim ve îş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) Başkanı Süleyman Onatça, bölgeler-arası gelişmişlik farkının dünyanın en yoksul ülkelerinde 4,5 kat iken Türkiye’de 4,3 kata ulaştığına dikkat çekiyor. Hükümetin Haziran 2012’de uygulamaya başladığı teşvik sisteminin bonkör ancak hedefine ulaşmayan bir sistem olduğunu dile getiren Onatça, “İlçeler ve ilçelerdeki avantajlı sektörleri hedef alan yeni bir düzenleme şart” diyor.

2014’ün seçimler ve jeopolitik riskler nedeniyle ‘kayıp yıl’ haline geldiğini ifade eden Onatça, şu değerlendirmede bulunuyor: “2015’te de ekonomiye ilişkin tek tartışma konusu Merkez Bankası’mn faiz kararlan oldu. Hiçbir reform konuşulmuyor. Böyle giderse yılın ilk yansında yatırımlarda bir hareket olmaz. Belki ikinci yandan sonra seçimin tamamlanması ile bir hareketlenme mümkün olabilir.”



6’NCI BÖLGE’DE YARIYA İNDİ

6’ncı Bölge’nin kalkınması umuduyla yüzde 60’a varan desteklerin verildiği teşvik sisteminde yatırımların yine sanayi ve ticaretin kalbi olan Marmara Bölgesi’nde yoğunlaşmasının önüne geçilemedi. 2014’te toplam teşvikli yatırımların yüzde 42’si l’inci Bölge olarak belirlenen Marmara’da yer aldı. Geçen yıl Marmara Bölgesi için alınan teşvikli yatırımların mikta-n 26 milyar TL olurken, bu rakam 6’ncı Bölge için yalnızca 4,2 milyar TL olarak gerçekleşti. 2013’te ise 6’ncı Bölge’deki yatırımlar 7,6 milyar 11 olarak gerçekleşmişti. 6’ımcı Bölge’deki yatırım miktarındaki düşüş yüzde 45’i buldu.

Teşviklerin en yüksek uygulandığı 6’ncı Bölge’den Van’a ses verelim. Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva, 2014’te uluslararası piyasalardaki belirsizliklerle birlikte Türkiye’nin yeni Orta Vadeli Program (OVP) ile ekonomi politikalarını revi-ze etmesinin yatırımcıyı temkinli bir duruşa ittiğini dile getiriyor. Takva, “Önceden alınan yatınm kararlan bu gelişmeler sonrasında askıya alındı. Özellikle Van’ın da içinde bulunduğu 6. Bölge’de enerji ve ulaşım alanındaki altyapı eksiklikleri yatınmcıyı karamsarlığa itiyor” diyor. Bölge illerinde hala enerji ihtiyaçlarının giderilemediğini ve arsa tesislerinde sorun yaşandığını dile getiren Takva, “Irak, İran ve Suriye pazarlarına ulaşımın zorluğu ve son dönemde 6-8 Ekim olayları nedeniyle yatırımlar askıya alındı. 2015’te de mevcut sorunlarımız giderilmediği takdirde bir iyileşme beklemiyoruz” diye konuşuyor.

“İLÇE BAZLI DÜZENLEME ŞART”

Teşvik sistemi 6’ncı Bölge’de hayal kırıklığı yaratırken, yatırımların toplandığı l’inci Bölge’de de durum pek parlak değil. Teşvikli yatırımları çekmek konusunda sıkıntı yaşayan bir diğer il de l’inci Bölge’deki İzmir. Ege Bölgesi Sanayi Odası Başkanı Ender Yorgancılar, Petkim’in İzmir’de gerçekleştirdiği 5,6 milyar dolarlık dev rafineri ve liman yatırımı dışında İzmir’in ekonomik potansiyeli ile eşdeğer bir yatırım çekemediğini belirtiyor. Yorgancılar, şunlan söylüyor: “Yatırımlar genelde yenileme yatınmlan olarak kaldı. Çünkü mevcut sistem kentlerin potansiyelini ortaya çıkarmaktan uzak. Biz Tire ve Bayındır gibi çiçekçilik ve süt üretiminde uzmanlaşmış ilçelerimiz gibi ilçeler için özel teşvikler hazırlanması gerektiğini düşünüyoruz. Yerelde kalkınma olmadan ülkenin büyümesi mümkün olmayacak.”

Teşvik sisteminden memnun olan iller de yök değil. Bu illerin başında Türkiye’nin tekstil ve otomotiv başkenti Bursa geliyor. 2013’te 3,5 milyar dolarlık sıfırdan yatırım çeken Bursa, 2014’te de 2,6 milyar dolarlık yeni yatırana ev sahipliği yaptı. Haksız ithalat uygulamalanna karşı getirilen vergilerin yerli üreticiyi motive ettiğini dile getiren Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkanı İbrahim Burkay, “Biz Bursa olarak hız kesmeden yatırım yapmaya ve yatırım çekmeye devam ediyoruz. 2014’te 7 bin yeni istihdam yarattık. İthalat vergileri konusundaki doğru tavır devam ettikçe, yatıranların da artacağını düşünüyoruz” şeklinde konuşuyor.

“Bölgesel teşvik artık demode”

Toplam teşvikli yatırımların yüzde 12,8‘ini çeken İstanbul, yatırımcı ilgisi açısından Türkiye’de ilk sırada yer alıyor.

Bugün mevcut bölgesel ve sektörel teşviklerin yanı sıra yüksek katma değer üreten ve yüksek teknoloji yoğunluklu projeler temelli teşvik sistemine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, “Türkiye’nin üretiminin sadece 1-2 temel bölgede büyümesine yönelik, kaynaklan sadece bu bölgelere aktarma politikasının çok doğru olmadığını düşünüyorum” diyor. Bir harita üzerinden teşvik politikası belirlemenin artık çok ‘demode’ olduğunu vurgulayan Bahçıvan, “ihtiyacı olan il ile ihtiyacı olmayan il arasında bir ayrım yapılmamalı. Teşviklerde geri kalmışlık, ileri gitmiştik mantığı son bulmalı. Bugün eğer bir sanayi yatırımı İstanbul’da çok yüksek bir katma değer yaratıyorsa İstanbul’un en mantıklı yerinde dahi bir arsa teşviki verilebilmeli” değerlendirmesinde bulunuyor.


Yatırım Maliyeti Az İş Fikirleri İçin TIKLAYINIZ.

Bayanlara Ek İş Önerileri İçin TIKLAYINIZ.




Bunu da İnceledinizmi ?

Yıl sonu dolar kuru beklentisi

Yıl sonu ibresi nereyi gösteriyor? Dolarda yaşanan baş döndürücü yükselişle birlikte 3,45 üstü seviyelerde yeni …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir