Anasayfa / Ekonomi-Finans / Altıncı bölge için 200 firma teşvik belgesi aldı

Altıncı bölge için 200 firma teşvik belgesi aldı




Yeni teşvik yasası sonrası risk ve avantajları birlikte barındıran altıncı bölge için 200 firma teşvik belgesi aldı. Toplam yatırım tutarı 5 milyar dolara yaklaştı. En çok ilgi gören iller Şanlıurfa, Van, Diyarbakır, Mardin, Muş…

TÜRKİYE tarihinin en kapsamlı teşvik yasası bu yılın haziran ayında yürürlüğe girmişti. Yeni yasa ufak tefek tartışmalar olsa da iş dünyası tarafından genel olarak kabul görmüştü. Yeni teşvik paketiyle Türkiye’deki iller altı bölgeye ayrıldı. Özellikle beşinci ve altıncı bölgedeki 31 şehre önemli yatırım avantajları sağlandı.

Ağrı, Mardin, Şırnak gibi illerin bulunduğu altıncı bölgede yer alan illerde yatırım yapan firmaların işçiler için ödeyeceği gelir vergisi kesintisi ve sigorta primi 12 yıl süreyle devlet tarafından karşılanıyor. Bu illerde yapılacak yatırımlara devlet faiz desteği de veriliyor. Örneğin, altıncı bölgede TL kredisi kullananlara yedi puan, döviz kredisi kullananlara iki puan destek veriliyor. Bu desteğin azami tutarıysa 900 bin TL.

Yasa yürürlüğe gireli altı ay olmak üzere. Daha önce avantajlı bölgelerin potansiyeliyle ilgili kapsamlı araştırmalar yapıp sayfalarımızda yer vermiştik. Bu haberimizde de “Teşviklerin yatırımlara etkisi oldu mu”, “Teşvik Yasası’nda amaca ulaşıldı mı” sorularına yanıt aradık. Yatırımcılar açısından en riskli, ancak teşvikler açısından da en avantajlı bölgeyi mercek altına aldık…

10 BİN KİŞİLİK İSTİHDAM

Ekonomi Bakanlığı’nın kayıtlarına göre terör olaylarının etkili olduğu altıncı bölgede haziran ayından bu yana 200 civarında teşvik belgesi alındı. Teşvik belgesi alınan yatırımların tutarı 5 milyar doları buluyor. Söz konusu yatırımlar hayata geçtiğinde 10 bin kişiye istihdam sağlanması bekleniyor.

Gerek büyük montanlı gerekse KOBİ düzeyinde yatırımlar göze çarpıyor. Büyük ölçekli yatırım olarak Enerjisa’nın Muş’taki 800 milyon dolarlık Alparslan II Baraj ve Sulama Projesi, Yurt Çimen-to’nun Muşta kuracağı 179 milyon dolarlık klinker üretim tesisi, Pınar’ın Şanlıurfa’daki 60 milyon dolarlık süt işleme tesisleri, Hakan Plastik’in yine Şanlıurfa’daki 58 milyon dolarlık boru fabrikası, Sütaş’ın henüz yeri tam netleşmeyen 40 milyon dolarlık süt işleme tesisi, Park Hol-ding’in Siirt’teki 100 milyon dolarlık bakır işleme tesisleri, Kale Otelcilik’in Mardin’deki 99 milyon dolarlık otel yatırımı öne çıkıyor. Bu arada incelediğimiz belgeye bağlanan birçok teşvikli projenin ise sanayii yatırımı olmaktan uzak olduğu göze çarpıyor.

Yatırım sayısı açısındansa Şanlıurfa, Mardin, Van, Diyarbakır ve Muş ön planda.

Bölgedeki işadamları terörün gölgesinde gelen yatırımcıların ilgisinden memnun. Hükümetin sorunu çözeceğine inançlarını henüz kaybetmemişler. “Terör olayları bitse, huzur ve güven gelse bölge şaha kalkar. Türkiye hem ekonomik hem de siyasi açıdan bölgenin hakimi olur” diyorlar.

“RİSKLERİNE ORTAK OLURUZ”

Diyarbakır, nüfusu ve konumuyla bölgenin en güçlü ili konumunda. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Remzi Can, yatırımcının riskli bölgeyi sevmediğini belirterek, “Mevcut yatırımcıları koruma derdindeyiz. Dışarıdan zor yatırım çekiyoruz. Teşvik yasası genel olarak çok olumlu. Ancak bölgeler arasında da kademeler olmalıydı. Diyarbakır ile Şanlıurfa, Hakkari, Şırnak aynı kategoride olmamalıydı” diyor.

Diyarbakır OSB’nin (Organize Sanayi Bölgesi) büyütülmesi gündemde. 180 firmanın yer tahsisi beklediğini söyleyen Can, çalışmalarla ilgili şu bilgiyi veriyor: “OSB arsasını yılbaşına kadar büyütmeyi hedefliyoruz. Yatırımcılara tahsis edeceğiz. Herhangi bir bedel istemiyoruz. Diyarbakır’a gelen yatırımcılar genelde şaşırıyor. Dışarıdan göründüğü gibi, medyanın yansıttığı gibi bir durum yok. Hayat normal akışında. Yatırım yapmak isteyenlerin riskini ortak olabiliriz. Biz de yatırımlara ortak olup riskleri paylaşırız. Yatırımcının korkmasına gerek yok. Mermer, tarıma dayalı sanayi, bakır, demir, pamuk, sera alanlarında yatırımlar yapılabilir. Hem yurtiçi hem de yurtdı-şında yatırımcıları bilgilendiriyoruz. Önümüzdeki aylarda Japon ve Koreli yatırımcılar bölgemizi gezecek.”

MİLYAR TL’LİK YATIRIM



Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Sabri Ertekin, altıncı bölgenin en çok ilgi gören illerinden biri olduklarını söylüyor. İlde Koç Holding’in de yatırımı olduğunu hatırlatan Ertekin, “Yasa çıktığından bu yana ilgi patlaması yaşıyoruz. Şu anda OSB’de yatırım yapmak isteyen şirketlerimizin toplam yatırımı 1 milyar TL’yi bulacak. Bu yatırımın yarısı il dışından, batıdan gelen yatırımlar. Gıda, enerji, tekstil, ambalaj, sulama ekipmanları konusunda yatırımcılar geliyor. Şanlıurfa’mız özellikle tarım ve gıda sektörlerinde çok önemli fırsatlar sunuyor. Büyük yatırım olarak şu aşamada 100 milyon TL’lik Pınar Süt’ün, 96 milyon TL’lik de Hakan Plastik’in yatırımı yapılıyor” diyor.

Sabri Ertekin de İstanbul, Kocaeli, İzmir gibi büyük illerden ve yurtdışından yatırımcı davet ettiklerini söylüyor. Ertekin, Fitch’in not artırmasının özellikle yabancı yatırımcıların ilgisini artıracağını düşünüyor.

Şanlıurfa’daki ikinci OSB’nin dolmak üzere olduğuna dikkat çeken Ertekin, üçüncü OSB için hazırlıkların başladığını sözlerine ekliyor.

BATMAN’DAN SÜRPRİZ ATAKLAR

Batman Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Osman Nasıroğlu da terör olayları bitip bölge huzura kavuştuğunda yatırım patlaması olacağını düşünenlerden. Yatırımcıların terör olaylarına rağmen ilgili olduğunu vurgulayan Nasıroğlu, Batman OSB’de 60 firma için yer tahsisi yapıldığını açıklıyor. Ağırlıklı olarak tekstil, hazır giyim, gıda, plastik ve halı yatırımcılarının yatırımcıların geldiğini söyleyen Nasıroğlu, şu bilgileri veriyor:

“Türkcell çağrı merkezi kuracak. Başta güneş enerjisi olmak üzere yenilenebilir enerji alanında yatırımcılar bekliyoruz.

Galatasaray’ın eski başkanı rahmetli Öz-lıan Canaydın’ın oğlu Murat Canaydın, şirketi Biesseci Tekstil adına yatırım yapmak için incelemelerde bulunuyor. İstanbul’dan Konak Tekstil ve Beşiri Tekstil de yatırım yapacak.”

BÜYÜK YATIRIMLAR MUŞ’A

Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan’ın da memleketi olan Muş, büyük yatırımların merkezi olmuş durumda. Sabancı Holding şirketlerinden Enerjisa’nın 800 milyon dolarlık Alparslan II Santral ve Sulama Projesi, teşvik belgesi alan en büyük yatırım olarak öne çıkıyor. Yurt Çimento’nun 179 milyon dolarlık klinker üretimi ise ikinci büyük yatırım.

Muş Ticaret ve Sanayi Odası Başkam Şihmuz Sinecem, “Büyük yatırımlar yasadan önce başlamıştı.

Şimdi teşvik kapsamına alındı. Doruk Holding’in de büyük bir yatırımı var. 6 bin 100 hektarlık TI-GEM Çiftliği’ni 30 yıllığına kiraladılar. Tarım ve hayvancılık yapacaklar. Modern tarımı bize öğretecekler. Ülker’in de bir yatırım düşündüğünü duyuyoruz. Ayakkabı ve süt işleme konusunda yatırımlar bekliyoruz. Sütaş’ın da yatırımını bizim kaydırma düşüncesi varmış” diyor.

MARDİN’E TURİZMCİ İLGİSİ

Turizmiyle öne çıkan Mardin’de haliyle otel yatırımları öne çıkıyor. Nitekim teşviğe bağlanan en büyük yatırım da otelle ilgili. Mardin Kale Otelcilik, 99 milyon dolara 800 yatak kapasiteli bir otel kurmak için kolları sıvamış. Mardin Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Ali Tutaşı, bölgenin potansiyeli doğrultusunda turizm yatırımcılarının yoğun ilgisine dikkat çekiyor:

Maalesef diğer alanlarda yeterince yatırımcı çekemiyoruz. Sermaye tedirgin. Genelde yatırımcılar da Mardinli işadamları. Dışarıdan ilgi yok gibi. Bizim isteğimiz diğer yatırımcıların da gelmesi. Ancak gelecek adına umutluyuz. İstek var ama yatırıma dönüşmüş değil. Kale Grubu iki yıldır yatırım için nabız yokluyor. Umarız bu sefer gerçekleşir. Birinci OSB’miz dolmak üzere. İkincisini açacağız. Mardin dışından yatırımcıları bekliyoruz. Bunun için işadamları-miza dönük tanıtım toplantıları yapıyoruz.”

SİİRT VE BİNGÖL UMUTSUZ

Siirt’teki en büyük yatırım, Turgay Ciner’in sahibi olduğu Park Maden’e ait. 100 milyon dolarlık yatırım için teşvik belgesi alan şirket, bakır madeni çıkarma ve işleme tesisi kuruyor.

Siirt Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Güven Kuzu, “Teşvik yasası nedeniyle gelmiş yeni bir yatırım maalesef yok. Bölgedeki ortam yatırımcıları korkutuyor. Bölge huzura kavuşmadan yatırım zor. Park Maden’in yatırımı teşvik öncesinde başlamıştı. Mevcut yatırım teşvik kapsamına alındı” diyor.

Bingöl Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kemal Bozan’ın değerlendirmeleri de Ku-zu’daıı farklı değil: “Bölgede huzur ortamı sağlanmadan değil altıncı, 16’ncı bölge de olsa yatırımcının gelmesi zor. Can maldan önce geliyor.” Sütaş’ın bölgede yatırım düşündüğünü Para dergisi olarak ilk biz yazmıştık. Bozan, incelemelerde bulunduklarını, hatta kendilerine yer tahsisi de yaptıklarını söylüyor. Ancak son olaylardan sonra yatırım konusunda kararsızlığa düşmüşler. Kemal Bozan, Sütaş yatırımının Muş’a kaymasından endişeli.

İURİZ ÇOKAL / PARA DERGİ






İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir