Anasayfa / Ekonomi-Finans / Asgari ücret vergi dışı bırakılamaz!..

Asgari ücret vergi dışı bırakılamaz!..




Popülist söylemin vazgeçilmez sloganı, “Asgari ücret vergi dışı kalmalı!” iddiası mesnetsizdir. Maliye, son derece dar olan vergi tabanı yüzünden bu çok önemli gelir kaleminden vazgeçemez…

asgari-ucret-vergi-alinmamasi

ASGARİ ücretin vergi dışı bırakılması, vergileme tekniği ve vergi hasılatı açısından düşünülemez. Bu Maliye’nin kapalı olduğu bir konudur. Asgari ücret ile ilgili olarak zaman zaman gündeme gelen bir konu vardır. O da asgari ücretin vergi dışı bırakılması yönündeki spekülasyonlardır. Bir bakıma konu zorla gündeme getirilir, amaç Maliye üzerinde baskı yapmaktır.

Bu konu gerçekten önemli mi? Asgari ücretten gerçekten vergi alınmaması gerekir mi? Bunun kime ne getirisi vardır ya da kimlerden ne götürür? Öncelikle konuya kavramsal olarak bakalım.

ASGARİ ÜCRETTEN NİÇİN VERGİ ALINIR?

Bilindiği üzere çeşitli vergileme ilkeleri vardır. Bu ilkeler, mali, sosyal, ekonomik ve idari gerekçelere dayanır. Mali gerekçelerin başında vergi hasılası gelir. Yani yapılacak vergilemeden beklenen vergi geliri vardır. Bu, aynı zamanda verginin fiskal amacını oluşturur. îşte bu saydığımız ilkeler açısından bakıldığında asgari ücretin vergi dışı bırakılması gibi bir ayrıcalığın gerekçesi kalmaz. Daha farklı bir ifadeyle, asgari ücretin kesinlikle vergilendirilmesi ihtiyacı ortaya çıkar. İşte bu ihtiyaç doğrultusunda asgari ücret genelde vergilendirilmektedir.

1 Temmuz 2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere asgari ücret tutarı ve kesintiler şöyledir:

Yandaki tablodan da görüldüğü üzere, asgari ücretlinin toplam kesintileri 291,22 TL, gelir vergisi kesintisi 130,24 lira ve net ücreti de 730.28 liradır. Dolayısıyla asgari ücretli üzerindeki vergi yükü yüzde 12.74 kadardır.

Çalışma istatistiklerine göre neredeyse her iki çalışandan birisi kayıt dışı. Yani sivil istihdamın önemli bir kısmı vergilendirilemiyor. Öte yandan, kayıtlı olanların çok büyük bir kısmı da asgari ücret civarında sigorta sistemine dahil olup, bu düzeyden vergi ödüyor.



Demek ki;

• Asgari ücret üzerindeki vergi yükü oldukça yüksek.

• istihdam edilenlerin yarısı kayıt dışında kaldığı için sigorta ve vergi tabanı dar.

• Kayıtlı olanların büyük bir kısmı da asgari ücret sınırında olduğu için vergi erozyonu çok yüksek.

• Kamu kesiminde çalışan memur ve işçilerin gelir vergisi yükü de çeşitli istisna ve ayrıcalıklar dolayısıyla yüzde 4 civarında.

Kaldı ki, mevcut uygulamaya bakıldığında, asgari ücretin vergilendirilmesinde işin fiskal boyutu da unutulmamalı. Zira Türk Mâliyesinin asgari ücretten yılda 12 milyar TL civarında gelir vergisi sağladığı ifade ediliyor.

Bunun anlamı şudur: Maliye, bu kadar yüksek gelirden vazgeçemez.

ASGARİ ÜCRETİN ÜZERİNDEKİ YÜKLERİ KİM ÖDÜYOR?

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, 1.021.50 TL brüt asgari ücret üzerinden yapılan kesintiler toplamı 291.22 lira. Kesintilerin toplam ücrete oram yüzde 28.5 ve çok yüksek. Maliye açısından da çok ciddi bir gelir kaynağı.

Bu yükleri çalışanın ödediği zannedilmesin. Yani, ücretlinin cebine brüt ücreti konulup da vergi ve sigorta yükümlülüklerini kendisi yerine getirmiyor. Böyle bir uygulama teknik olarak mümkün değil. Olsa bile çalışanların her ay vergi ve sigorta idarelerine gidip borçlarını ödemesi kolay değil. Zaten çalışanların hemen hepsi ücretini net olarak bilir. Kimse brüt ücretinin ne olduğunu bilmez. Unutmayalım ki, bu yükleri, devlet de ödemiyor. Bir muhasebe ve bütçe tekniği ile bütçeye ücretler de brüt yazılıyor, dolayısıyla vergi geliri de brüt yazılıyor.

Açık söylemek gerekirse bu yükleri özel kesim işvereni ödüyor. Özel kesimin çok ciddi vergi ve sosyal güvenlik yükleri altında olduğunu herkes biliyor. Bu yüklerde uzun yıllar OECD ülkeleri içerisinde Türkiye birinciliği koruyor.

Kesinlikle sağlıklı ve sürdürülebilir bir politika değil. Ülkenin temel yapısal sorunlarından birisidir. Yüksek vergi ve yükler mi kayıt dişiliği besliyor, yoksa kayıt dişilik var diye mi bu yükler yüksek tutuluyor? Açıkçası, “yumurta, tavuk hikayesi”…

Sonuç olarak; ne Maliye bu kadar yüksek vergi hasılatından olmak ister; ne de işveren vergisiz kalan asgari ücreti işçiye vermek ister. Dolayısıyla asgari ücret vergi dışı da kalamaz!

PROF. DR. NEVZAT SAYGILIOĞLU





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir