Anasayfa / Ekonomi-Finans / Bir günde 245 milyon bardak çay içiyoruz

Bir günde 245 milyon bardak çay içiyoruz




Bir günde 245 milyon bardak çay içiyoruz

Çayda dünyanın en büyük beşinci üreticisi olan Türkiye, günlük 245 milyon bardaklık tüketimiyle Çin ve Hindistan’ın ardından üçüncü sırada bulunuyor. 2012 yılı sonunda 2.7 milyar TL’lik bir büyüklüğe ulaşan Türk çaycıları, 2013’te ihracata odaklanacak. Yeni dönemde Türk çayını Asya, Uzakdoğu ve Ortadoğu’ya götürmek için kollar sıvandı.

bardak cayTürk kültürünün olmazsa olmazıdır çay… Bir ritüeldir; ince belli bardağı, şekeri, ikramı ve sunumu ile. Güne başlatan, gün içinde elden düşmeyen, işte de sohbette de her daim kabul gören; sudan sonra en çok tükettiğimiz sıvı olan çay, her yaştan ve her sınıftan insanın ortak paydasıdır biraz. Çünkü birleştiricidir, bir arada tutar.

Türkiye için vazgeçilmez olan çay, tüm bu özelliklerinin yanında yarattığı ekosistemle de Türkiye’de olduğu gibi dünyada da dikkat çekici boyutlara ulaşmaya başladı. 220 bin tonluk kum çay üretim seviyesiyle, Hindistan’dan sonra dünyanın en büyük tonajlı çay pazarı olan Türkiye’de lpsos KMG araştırmasına göre günlük yaklaşık 245 milyon bardak çay tüketiliyor. Nüfusun yüzde 96’sına denk gelen bu rakamla beraber, kişi başına düşen tüketim ise yıllık 3.4 kilogram, yani bin 250 bardağa ulaşmış durumda.

Üstelik çay ekimi Cumhuriyet’in ilk yıllarına dayandığı halde dünyanın en büyük beşinci çay üreticisi olan Türkiye, dünya çay üretiminin yüzde 6’sını karşılarken, 18 milyar dolarlık dünya çay pazarında 2.7 milyar TL’lik bir hacme sahip. Türk çayının bundan sonraki hedefi ise ihracatta bir dünya markası haline gelmek.

BÜYÜKLÜK 2.7 MİLYAR TL

Türkiye’de mazisi aslında çok da eskilere dayanmayan çay, 1924 yılında çıkarılan yasayla Türk tüketicisiyle buluştu. O tarihten bu yana da tüketici için vazgeçilmez olan bu içecek 2012 yılı sonunda da 2.7 milyar TL’lik bir büyüklüğe ulaşan dev bir pazar haline geldi.

Nüfus göz önüne alındığında Çin ve Hindistan’ın ardından tüketimde üçüncü sırada olan Türkiye’de çay denince, siyah çay akla geliyor. Zira toplam hacmin yüzde 99’unu siyah çay oluştururken, geriye kalan yüzde l’lik kısım ise bitki, meyve ve yeşil çaylardan oluşuyor. Siyah çay segmentinde ise, tonaj olarak bakıldığında dökme çay yüzde 95’lik bir paya sahipken, demlik ve fincan poşetlerin oranı ise yüzde 5 olarak gerçekleşiyor.

Dünyanın çay tarımı yapılabilir 30 ülkesinden biri olan Türkiye’de 200 bin çay üreticisi 758 bin dekar alanda çay tarımı yaparken, 300’e yakın da işleme ve paketleme tesisi bulunuyor.

KAMU HAKİMİYETİ

Dünya üzerinde çay üretiminin yüzde 80’i Asya’da yapılırken, Türkiye’deki üretimin tamamı Karadeniz Bölgesi’nde yapılıyor. Türkiye’de çay pazarına ise bir devlet kurumu olan Çaykur, yüzde 55’lik bir payla liderlik ediyor.

Çaykur Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, 2012 dokuz aylık döneminde 1.2 milyar TL ciro elde ettiklerini; 2012 toplamında ise 1.5 milyar TL’ye ulaşacaklarını belirtirken, Çaykur’un çay pazarında yüzde 55 pazar payına sahip olduğu belirtiyor. “Yun dışı ve yurt içinde büyümeye devam edeceğiz. Şu anda 28 ülkeye ihracat yapı-yonız. Bugün 3 bin ton olan ihracatımızı 2023 yılına kadar 50 bin tona çıkarmak istiyonız. Çaykur’u ve Türk çayını bir dünya markası yapmak için yola çıktık. Dünyanın en önemli çay üreticileri olan Çin, Hindistan, Sri Lanka gibi ülkelere de ihracata baş-v ladık” diyen Sütlüoğlu, Suudi Arabistan’a bayilik verdiklerini anlatırken, yine adlan çayla anılagelen Hindistan ve Rusya pazannı da gözlerine kestirdiklerini belirtiyor.



DOĞUŞ ÇAY PAYINI ARTIYOR

Çaykur’dan sonra piyasanın ikinci büyük oyuncusu Lipton, yüzde 17’lik paya sahip. Ancak şirket sorulanmızı yanıtlamadığı için daha fazla ayrıntı veremiyonız.

Özel sektörde üretim pazarında yüzde 13’lük payla lider olduklarını söyleyen Doğuş Çay Yönetim Kumlu Başkanı Alpaslan Karakan, zaman içerisinde üretim kapasitelerini 60 tondan 2 bin 400 tona kadar çıkardık-lanna dikkat çekiyor.

“2011’de ciromuz 360.6 milyon TL olmuştu. 2012 toplamında bu rakamın 400 milyon TL olmasını bekliyoaız. Ciro kapsamında poşet çay payını 2012’de yüzde 20’ye çıkardık. Doğuş Çay olarak; dökme çay segmentinde dört çeşit; bitki, meyve, form çayı segmentinde ise 25 çeşidimiz bulunuyor” diyen Karakan, bu yılsa bitki&meyve çaylarında iki yeni ürün serisini tüketicilere sunacaklarını belirtiyor. İleriki dönemlerde poşer çay satışlarını artırmayı hedefleyen Doğuş Çay, poşet çay segmentinde toplamda yüzde 35 pazar payına ulaşmayı öngörüyor. Dünyanın en büyük ilk üç çay fabrikasına sahip şirket, şu anda sadece Almanya’ya ihracat gerçekleştiriyor.

2013’ÜN ÜRÜNLERİ

Yaklaşık 200 markanın yer aldığı siyah çay kategorisinde bugün ilk sıralara oynarken poşet çaylarda üçüncü marka konumuna geldiklerini belirten Doğadan Pazarlama Direktörü Veli Vardarlı, tüketicilerinin sağlıklı yaşam tercihleri doğnıltu-sunda geliştirdikleri bitki, meyve çayları ve fonksiyonel çay pazarında da açık ara lider konumunda olduklarını söylüyor. “Lideri olduğumuz bitki, meyve ve yeşil çaylar segmentinde tonaj ve ürün çeşitliliğimizi her yıl daha da artırıyoruz. 2013’te inovatif ve tüketici odaklı yaklaşımlarımızdan hareketle yeni ürünlerimizin lansmanlarını gerçekleştiriyor olacağız” diyen Vardarlı, Doğadan olarak başta Avrupa ülkeleri olmak üzere ABD, Japonya, Avustralya, Balkan ülkeleri ve Türk Cumhuriyetlerfnin de içinde bulunduğu 30’dan fazla ülkeye ürünlerini sattıklarını söylüyor. Doğadan’m bu ülkelerde bitki meyve çaylarında ihracatı yüzde 17 seviyelerine ulaştı. Şirket, 2013 yılında ise Ortadoğu ve Arap ülkelerine ihracatını başlatıyor olacak.

OBAÇAY’DA YENİ HEDEF

2010 yılında sektöre merhaba diye Obaçay da kısa zamanda pazarın önemli oyuncularından biri konumuna geldi. Milford Yıldız Genel Müdürü Erhan Batuk, 2012 yılında diğer oyuncuların aksine Obaçay olarak yüzde 14 büyüme yakaladıklarını belirtirken, 12 bin ton çay üretimine sahip olduklarını belirtiyor. “Obaçay olarak yurt içindeki ihtiyaçlar kadar yurt dışındaki fırsatlarla da yakından ilgileniyoruz. Koşullar olgunlaştığında kapsamlı bir ihracat açılımı için heyecanımızı her daim taze tutuyoruz” diyen Batuk, bu nedenle yoğunlukla Türklerin yaşadığı coğrafyaların mercekleri altına aldıklarını söylüyor.

KAÇAK ÇAYIN FATURASI 700 MİLYON TL

Türkiye’de özellikle Doğu ve Güneydoğu Bölgeleri’nde yöre insanın damak tadı tercihi dolayısıyla kaçak çayı tercih ettiğini dile getiren Çaykur Genel Müdürü imdat Sütlüoğlu, Türkiye’de her yıl yaklaşık 700 milyon liralık kaçak çay tüketildiğini dile getirirken Çaykur olarak bu yörelerdeki paylarını artırmak için, bu tadı yakalayacak çay geliştireceklerini söylüyor. Çaykur Genel Müdürü, kaçak çay sorununun çözümü için ise akaryakıt, şeker, tütünde olduğu gibi bir çay kurulu oluşturulması önerisinde bulunuyor.

Mustafa Gündoğdu / Ekonomist






İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir