Anasayfa / Ekonomi-Finans / Dengeli büyüyoruz ama istihdam artmıyor

Dengeli büyüyoruz ama istihdam artmıyor




Büyümeden sonra bütçe dengesinde de yılsonu hedefi tutacak gibi görünüyor. Buna karşın işsizlik oram eylülde yine yüzde 9.9’a çıktı. Uzmanlara göre, tüketim ağırlıklı büyüme yerine üretim ağırlıklı büyüme ile istihdam yaratılmalı.

dengeli buyumeYIL bitiyor… Yeni yıla ilişkin olarak, her yıl olduğu gibi umutlar ve belirsizlikler var. ABD ekonomisindeki gidişat ve FED’in (Amerikan Merkez Bankası) para musluklarını kısmaya başlamış olmasının yanı sıra içeride seçim ortamı e.konomiyi etkileyecek temel unsurlar olacak. Son günlerini yaşadığımız 2013 yılına ilişkin temel makro göstergeler bir bir ortaya çıkıyor. Büyüme ve cari açıktan sonra bütçe dengesi ve işsizlik oram geleneksel bir ikilemi yine karşımıza çıkardı. Aslına bakılırsa büyüme ile enflasyon tercihi arasındaki tartışma, temel olarak işsizlik oranını etkiliyor. Son veriler büyümedeki artışa karşın, istihdamın fazla artmadığını gösteriyor. Diğer yandan bütçe dengesi de büyüme dolayısıyla işsizlik oranına etki eden bir parametre. Üçüncü çeyrekte yüzde 4.4 olan büyüme verisinden sonra bütçe dengesiyle ilgili hedef de ulaşılır görünüyor.

Bütün bunlara karşın işsizlik oranı eylül ayında (ağustos-eylül-ekim dönemi kapsamında) arttı. İşsizlik oranı eylülde yüzde 9.8’den 9.9’a yükseldi. 2012 yılı eylül döneminde ise oran yüzde 9.1 idi. Eylül ayında mevsimsel arındırılmış bazda işsizlik oranı ağustos ayındaki yüzde 10.1’den yüzde 10.2’ye yükseldi. Böylece mevsimsel arındırılmış işsizlik oranı Haziran 2011 ’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Öte yandan, genç nüfusta işsizlik oranı, eylül döneminde, ağustos dönemindeki yüzde 18.7’den yüzde 19.4’e çıktı. İşgücüne katılım oranı ise eylül ayında yüzde 51.6’dan 51.3’e düştü. 2013 yılında büyüme 2012 yılma göre hızlansa da istihdamda kötüleşme dikkat çekiyor.

OVP HEDEFLERİNE ULAŞILACAK

Oysa, son çeyreğe ilişkin öncü veriler sanayi üretimi verisi dışında, belirsizlik olmakla beraber ekonomik aktivitenin ılımlı seyrettiğine işaret ediyor. Bütçe verileri ise yılsonu hedefini ulaşılabilir gösteriyor. Maliye Bakanlığı verilerine göre, kasım ayında bütçe dengesi 6.4 milyar TL fazla verirken, faiz hariç bütçe dengesi 8.2 milyar TL fazla verdi. Bütçe fazlası geçtiğimiz yılın aynı döneminde 5.4 milyar TL, faiz hariç fazla 8.9 milyar TL olarak gerçekleşmişti.

Kasım ayıyla birlikte ilk 11 ayda bütçe dengesi 1.2 milyar TL açık verdi. Geçen yılın aynı döneminde ise bu rakam 13.3 milyar TL idi. Aynı dönemde vergi gelirleri geçen yıla göre, yüzde 8.9 artarak 299.4 milyar liraya ulaştı. İç talepteki güçlü toparlanmanın etkisiyle vergi gelirlerinde görülen olumlu seyir, bütçe dengesini pozitif etkiledi. Veriler, hükümetin Orta Vadeli Prog-ram’da (OVP) açıkladığı hedeflere rahatlıkla ulaşılabileceğine işaret ediyor.



“POPÜLİZM ALGISI YOK”

Piri Reis Üniversitesi İİBF Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Ardıç, büyümenin istihdam yaratmamasıyla ilgili olarak bu durumun büyümenin niteliğiyle ilgili olduğunu söylüyor. Ardıç’a göre, üçüncü çeyrek büyümesi büyük ölçüde tüketimden kaynaklanıyor. Başka bir deyişle büyüme stok değişiminden geldi. Stoktan karşılanan büyüme istihdam yaratmıyor. Ayrı– »ca, Türkiye’nin arlık katılaşmış bir işsizlik oranı var. Bu da yüzde 9.5 seviyelerinde salmıyor. Türkiye’de bu oran artık doğal işsizlik oram olarak görülüyor. “Buna müdahale edilmiyor. Çünkü diğer dengelerin bozulmasından endişe ediliyor. Örneğin, enflasyonun artması gibi. Ar-dıç’a göre, enflasyon ile işsizlik ikileminde bir ölçüde enflasyondan feragat edilmeli. Bütçe konusunda ise hükümet mali disiplinden taviz vermiyor. Tutarlı gidiyor. Popülizm algısı söz konusu değil.

“İSTİHDAMA GEÇ YANSIR”

Finans Invest Başekonomisti Özlem Derici ise, işsizlik oranındaki artışta, işgücüne katılımdaki artışın rolüne dikkat çekiyor. Deri-ci’ye göre, büyümenin istihdam yaratma kapasitesi düştü. Birkaç aydır iç talepte toparlanma var ama eğilim çok güçlü değil. Tüketim artışı iş yaratmıyor. Geçmiş dönemlere kıyasla büyüme istihdam göstergelerine gecikmeli yansıyor. Büyüme önce geliyor ardından istihdam artışı ortaya çıkıyor. Derici, bütçe konusunda ise olumlu görüşe sahip. Son üç seçim dönemini hatırlatan Derici, popülizm kaygısıyla harcama artışı görülmediğini vurguluyor. 2013 yılının ilk yarısında büyüme rakamlarına bakıldığında kamu tüketiminin olağanüstü arttığını ancak bunun bütçeyi bozacak boyutta olmadığını savunuyor.

“CİDDİ BİR İYİLEŞME BEKLENMEMELİ”

Oyak Yatırım Başekonomisti Mehmet Besimoğlu ise, işsizlikteki artışın mayıs ayında sermaye piyasalarında yaşanan belirsizlikle birlikte başladığını ifade ediyor.

Besimoğlu’na göre, büyümenin işsizlik oranına yansımamasının çeşitli nedenleri olabilir. İlk dönemde büyüme kamu ağırlıklı idi. Sadece üçüncü çeyrekte bir miktar özel sektör yatırımı vardı. Besimoğlu’na göre, orada trendin değişip değişmediğini henüz belli değil. Yani, işletmeler talepte bir miktar artış görseler de bunu istihdama yansıtmaktan kaçınıyor.

Bütçede ise tablonun olumlu olduğunu belirten Besimoğlu, 2013 yılının vergi gelirleri açısından oldukça verimli geçtiğini kaydediyor. Besimoğlu’na göre, 2014’de vergi affı veya özelleştirme olmaması durumunda bir defalık gelirlerde azalış olabilir.

Ancak, bütçede çok ciddi bir bozulma beklentisi bulunmuyor. Siyasi ortamın ısınması, erken seçimin gündeme gelmesi bir miktar rahatsızlık yaratabilir. İstihdam tarafında ise, işletmelerin çekimser tutumu sürecek. Besimoğlu, bu konuda ciddi bir iyileşme beklenmemesi gerektiğini savunuyor.

Erkan Kızılocak






İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir