Anasayfa / Kariyer ve İş / Doğru CEO’yu Seçmek

Doğru CEO’yu Seçmek




Doğru CEO’yu Seçmek, CEO’yu Seçerken En Önemli Kurallar, CEO Seçimi, Doğru CEO’yu Bulmak, işten zevk alacak yöneticiler bulmak

Patronlar açısından doğru CEO’yu bulmanın matematiksel bir formülü yok. Ancak CEO’larda aradıkları ilk özellik tartışmasız güvenilirlik… İyi iletişim kurmak, uyumlu olmak, bir önceki görevinde strateji deneyimi olması ve iyi finansal sonuçlar yakalamış olmak da aranan kriterler arasında… Patronların hemen hepsi CEO seçiminde Türkiye’nin önemli beyin avcılarıyla çalışıyor. Yine de son sözü kendilerinin söylemek istemesi dikkat çekici. Bu nedenle adaylarla baş başa görüşüyor, onların kişilik özelliklerini bizzat sınıyorlar. Sonuçta da genelde kendilerine benzeyen kişilerle çalışmayı tercih ediyorlar.

Warren Buffett, dünyanın en büyük yatırımcılarından biri. Sahip olduğu şirketlerde 233 bin kişi çalışıyor. Tam 88 CEO’su var. Ancak Buffett’a göre işin en zor yanı şirket satın almaktan ziyade doğru CEO’yu seçmek. Buffett, “CEO değişikliği evlilikte yaşanan değişikliğe benziyor. Acı dolu, zaman harcayıcı ve sonu ne olduğu belli olmayan bir süreç” diye konuşuyor, Marry Buffett ve David Clark’ın birlikte kaleme aldığı “Buffett’ın Yönetim Sırları” adlı kitabında ünlü yatırımcının CEO seçerken dikkat ettiği kriterler de belirtilmiş.

Buffett’ın doğru CEO’yu seçerken en önemli kuralı işten zevk alacak yöneticiler bulmak.

Çünkü pozisyon ne olursa olsun Buffett, böyle kişilerin daha başarılı olacağına inanıyor. Bunun yanında CEO adayının şirketle bütünlük sağlamasına ve zeki olmasına önem veriyor. Buffett’ın dünyasında en mükemmel yöneticiler ise takıntılı şekilde işi düşünenler ve maliyet odaklı bakanlar. “Sabah kalktığında işini düşünen, gece rüyasında yine iş görenleri takdir ediyorum” diyen Buffett, “Sadece işler kötü gittiğinde değil, işlerin iyi gittiği zaman da maliyet odaklı bakacak CEO’lar arıyorum” diye konuşuyor.

Dünyanın en başarılı iş insanlarından Warren Buffett bile CEO seçiminde zorlandığını itiraf ederken Türkiye’deki patronlar bu konuda nasıl hareket ediyor? Büyük emekle kurdukları şirketlerini yönetecek CEO’yu nasıl seçiyorlar? CEO adaylarında aradıkları en önemli özellikler neler? Capital olarak bu soruyu Türk iş dünyasının patronlarına sorduk:

GÜVEN İLK SIRADA

Kişiye göre değişmekle birlikte patronlar en çok kendilerine benzeyen, onlar gibi işi sahiplenebilecek ve güven duyabilecekleri CEO’larla çalışmak istiyor. Özellikle son dönemde yaşanan şirket skandalları ve krizlerin CEO’lara olan güveni azaltması, patronların seçim yaparken işin gerektirdiği teknik özelliklerden çok yöneticinin kişilik özelliklerine dikkat etmesi sonucunu doğurdu. Bu konuya dikkat eden iş adamlarından biri de Hedef Alliance Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Ethem Sancak. Uzun yıllar Sancak’a danışmanlık yapan TEM Danışmanlık’ın yönetici ortağı Dr. Erkan Toz-luyurt, “Siirt’te ‘mala yanmak’ diye bir tabir vardır. Ethem Bey de CEO seçerken her zaman mala yanacak adam arıyoruz” der. Şirketin kaynaklarına patron gibi sahip çıkacak, kendi malı gibi yönetecek kişileri arar” diyor.

Ethem Sancak örneğinde olduğu gibi iş dünyasında patronların hemen hepsi CEO’da en çok güvenilirliğe önem verdiklerini söylüyor. Hatta çoğu zaman güven görevin gerektirdiği yetkinliklerin bile önüne geçebiliyor.

CEO seçerken karşısındaki adayın en çok hangi özelliklerine dikkat ettiğini sorduğumuz İndeks Grup Yönetim Kurulu Başkanı Erol Bilecik de ilk önce “güven” diyenlerden. “Sırtımı dönebileceğim CEO ararım” diyen Bilecik, işinin ehli bile olsa güven duymadığı birini asla CEO yapamayacağını söylüyor. Bilecik için CEO’nun bir patron gibi başarıyı kovalaması gerekiyor. Hatta “Ufak bir başarısızlıkta gece uykusu kaçacak CEO ararım” diye konuşuyor.

Özyurtlar Şirketler Grubu’nun başkanı Tamer Öz-yurt’a göre de patronlar CEO’larda en çok güven arıyor. Özyurt. “İyi bir CEO işini iyi bilmesinin yanında dürüst ve güvenilir olmalı. Yöneticilerimizin mutlaka bu özelliklere sahip olmasını isteriz” diye konuşuyor.

HIRS MI UYUM MU?

Uzmanlara göre kişilik özelliklerinin patronlar tarafından bu kadar ön planda tutulması son dönemde yaşanan krizlerin doğal bir sonucu. Yönetim danışmanı profesör Dave Ulrich de krizlerin patronun CEO’larla ilgili duydukları kaygıyı artırdığını, bunun da güven ve ııyum konularının daha fazla önem kazanmasına yol açtığını söylüyor. Ulrich, “Patronlar, şirketlerinin sürekli başarılı olmasını ister. Bu kesinlikle değişmedi. Ancak değişen, son birkaç yıl içinde patronların daha fazla güven ve gelecek kaygısı duyması oldu” diyor.

Güvenin yanında uyum, öğretici olma ve iyi iletişim becerilerine sahip olmak da Türkiye’deki patronların CEO’da aradıkları diğer özellikler… İyi bir CEO’nun hem uyumlu hem de iyi bir İletişimci olmasını beklediğini söyleyen patronlar arasında LC Waikiki Yönetim Kurulu Başkanı Vahap Küçük ile Doğtaş’ın patronu Davut Doğan da var. Küçük, “Şirketimde görev yapacak CEO’ların orta kademe yöneticilerimin ve diğer takim oyuncularıyla güçlü iletişim kurabilmelilerine dikkat ederim” diyor.

Davut Doğan ise kişisel beceri olarak uyumlu, takımı motive edebilen, organizasyon lideri olarak etkin strateji belirleyen CEO’larla çalışmayı tercih ettiğini söylüyor.



Türkiye’nin en başarılı iş kadınları arasında gösterilen İnci Holding Yönetim Kurulu Başkanı Meral Za-im İnci’nin de CEO seçiminde dikkat ettiği 3 kritik noktadan biri yöneticinin iyi bir İletişimci olması. Zaim, “Çalışanları ile sürekli iletişim kuran yöneticiler, güven ve saygı duyulan sosyal mimarlar olur” diyor.

Patronlar arasında CEO’nun davranış özelliklerini çok detaylı analiz ettirenler de var. Bunlardan biri de Koton’un kurucusu ve eş başkanı Gülden Yılmaz. TOBB Kadın Girişimciler Başkanı da olan Yılmaz, üst düzey yönetici seçerken eşiyle birlikte mutlaka Tiirkiye’nin önde gelen davranış bilimcilerinden profesör İlhan Erdoğan’ın da görüşünü alıyor.

STRATEJİ DENEYİMİ

CEO adaylarında bir önceki görevde elde edilen fi-nansal başarı, strateji belirleme ve icra deneyimi de dikkat edilen özellikler arasında… Ayrıca oıta ve uzun vadeli büyüme, kârlılığa katkı, riski iyi yönetmek, hızlı aksiyon almak da CEO’lara artı puan kazandıran özellikler.

Şölen Çikolata İcra Kurulu Başkanı Elif Çoban da fi-nansal performansa dikkat eden patronlardan. Ço-ban’ın CEO’da aradığı önemli bir diğer özellik de strateji belirlemeye katkı sağlaması…

Aslında uzun vadeli stratejik hedefler oluşturmak ve hayata geçirmek hemen hemen bütün patronların, CEO’ların ajandasında görmek istedikleri en önemli maddeler arasında.

CSA Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ali Abalıoğ-lu, “CEO’nun şirketimizin kârlılık, verimlilik gibi kısa vadeli operasyonel hedeflerini gerçekleştirmesinin yanında uzun vadeli stratejik hedefleri oluşturma ve hayata geçirme konusunda da başarılı olmasını isteriz” diyor.

Ayrıca patronlar CEO’dan uzun dönem hedef ve stratejiler doğrultusunda kendilerini ve diğer hissedarları ikna etmelerini ve yönlendirmelerini bekliyor. Vizyon oluşturmanın dışında CEO adayında yurtdışı deneyimi de arayan Orka Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Orakçıoğlu, CEO’nun gelecekteki hedeflerle ilgili hissedarları ikna etme kabiliyetine sahip olması gerektiğini söylüyor.

NEREDE HATA YAPILIYOR?

Uzmanlara göre patronlar CEO seçerken en çok aile veya yakın çevrelerinden arkadaşlarını bu göreve getirerek hata yapıyor. Özellikle bu duamı, yetkinlik bazlı seçme yapılmasına imkan vermediği için başarısız sonuçlar alınmasına neden olabiliyor. Türkiye’de CEO atamalarının yarısından fazlasının aile ve yakın çevreden yapıldığını söyleyen Amrop Yönetici Ortağı Yeşim Toduk, “Türkiye’de CEO seçiminde en fazla yapılan hata patronun sevdiği veya arkadaş olduğu kişiyi CEO olarak gerçek yetkinliklerine ve liderlik becerisine bakmadan atamasıdır” diyor. Toduk’a göre bu durumun daha da kötüsü oğlunu veya yakınını CEO olarak atamak.

CEO seçiminde patronların en çok yaptığı hatalardan bir diğeri de şirketin gelecekteki ihtiyaçlarından ziyade kendi güçlü oldukları yanlarının aynısını CEO’da aramaları. “Patronlar adeta kendilerinin klonlanmasını istiyor” diyen yönetim danışmanı Erkan Tozluyurt, “CEO seçiminde gelecekten ziyade geçmişe odaklanıyorlar. Kendileri nasıl başarılı olmuşsa benzer yetkinlikleri CEO adaylarında görmek istiyorlar” diyor. Tozluyurt’a göre CEO seçiminde yapılan diğer hata da ‘sadece içeriden veya dışarıdan aday olacak’ diye kesin ayrımlar yaparak yetersiz bir aday havuzu yaratmak.

Patronlara göre ise CEO seçiminde kurum kültürüne dikkat edilmediği için hata yapılıyor. Böyle düşünenler arasında Özyurtlar Şirketler Grubu Başkanı Tamer Özyurt da var. Özyurt, “Sırf popüler diye sektörü ve çalıştığı insanları tanımayan CEO’lar transfer ediliyor. Bunlar şirket içinde doğru iletişim kuramadığı zaman soaınlar artıyor” diye konuşuyor.

SEÇİM SÜRECİ

Türkiye ve dünyada CEO seçiminde izlenen yol birbirinden farklılık gösteriyor. Avnıpa ve ABD’de mutlaka bir CEO iş başındayken yerine geçecek CEO’yla ilgili ön çalışma yapılıyor. “CEO succession plan” veya “yedekleme planı” olarak adlandırılan bu çalışma kapsamında ölüm, hastalık veya ayrılma gibi olağanüstü durumlarda CEO pozisyonuna kimin getirileceği önceden belirleniyor. Ancak CEO yedekleme Türkiye’de henüz yeterince oturmuş değil. Örneğin Doğtaş Yönetim Kurulu Başkanı Davut Doğan, mevcut CEO görevdeyken yerine geçecek kişiyle ilgili bir çalışma yapmadıklarını belirtirken LC Waikiki’nin patronu Vahap Küçük, önümüzdeki dönemde böyle bir uygulamayı planladıklarını belirtiyor.

Türkiye ile dünya arasında CEO seçim süresi konusunda da farklılıklar var. Dünyada CEO seçim süreci 6 ay ila 1 yıl arasında değişirken bu süre Türkiye’deki en büyük şirketlerde bile maksimum 3 ila 5 ay arasında sonuçlandırılıyor. Uzmanlara göre Türkiye’de bu konuda biiyiik ve kurumsal şirketlerle diğerleri arasında da büyük farklılıklar mevcut. Özellikle Türkiye’de CEO seçiminde genellikle iç kaynaklar değerlendiriliyor. Bu konuya daha profesyonel bakan şirketler ise üst düzey yönetici araştırma hizmeti veren danışmanlık şirketleriyle çalışıyor. Bu konuda dikkat edilmesi gereken kritik nokta ise danışmanlık yapan firmanın sadece üst düzey seçim konusunda uzmanlaşmış olması.

Amrop Yönetici Ortağı Yeşim Toduk’a göre CEO seçimi yapılırken öncelikle şirket içine veya gaip şirketlerine bakılıp uygun biri olup olmadığına tarafsız bir danışman gözüyle bakılması gerekiyor. Şirketin orta ve uzun vadeli hedefleri tespit edildikten sonra CEO’yu araştırmaya başlamak da faydalı.

AYÇE TARCAN AKSAKAL





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir