Anasayfa / Ekonomi-Finans / Elektrikte Yatırım ve Tüketim

Elektrikte Yatırım ve Tüketim




2012’de enerji tüketimi yüzde 5 artışla 242 milyar kWh seviyesine çıktı. Bu yıl ise yüzde 6 büyüme bekleniyor. Enerji yatırımcıları bu yıl toplamda 4 bin MW’ye yakın kurulu güce sahip 100’den fazla santrali devreye alacak…

enerji yatirimlari

TÜRKİYE ekonomisi geçen yılı “soğuma” yani yavaşlamayla geçirdi. Henüz resmi olarak açıklanmasa da gayri safi milli hasılanın yüzde 3-3.5 arasında büyümesi bekleniyor.

Kuşkusuz ekonomik büyümenin en önemli göstergelerinden biri enerji tüketimi. Keza enerji ihtiyacı ile ekonomik büyüme arasında yakın bir ilişki var. Örneğin 2010 yılında ekonomi yüzde 8.9 büyürken, enerji tüketimi yüzde 7.9 artmıştı.

2011’de yine ekonomi yüzde 8.5 büyümeyle rekor kırarken enerji tüketimi de yüzde 9 artış göstermişti. Türkiye’nin toplam enerji tüketimi 2010 yılında 209 milyar 389 milyon, 2011’de 229 milyar 344 milyon kilovatsaat (kWh) oldu. Geçen yıl ise ekonomideki yavaşlamaya rağmen enerji tüketimi yüzde 5.1 artarak 242 milyar kWh’ya yükseldi.

SEKTÖR KRİZ DİNLEMİYOR

Halen Türkiye enerji sektörünün toplam kurulu gücü 57 bin MW (megavat) civarında. Geçen yıl toplam kurulu güçte yaklaşık yüzde 8 artış oldu. Özellikle 2009 krizinin ardından her yıl devreye alınan santral sayısı ve sisteme ilave edilen yeni kurulu güç miktarında önemli artış dikkat çekiyor. 2008 yılında 51 yeni santral devreye girmiş, 963 MW yeni kurulu güç sisteme bağlanmıştı. Kriz yılı 2009’da 109 yeni santralle 2 bin 880 MW yeni güç toplam üretim kapasitesine ilave edildi. 2010 yılında 115, 2011’de 107, 2012’de ise 166 yeni enerji santrali devreye alındı. Söz konusu yıllarda sisteme eklenen yeni kurulu güç miktarı ise sırasıyla 4 bin 947, 3 bin 716 ve 3 bin 680 MW oldu.

Son yıllarda en çok enerji yatırımı yapılan iller Sinop, Karaman ve Gümüşhane oldu. Yine en çok hidroelektrik santrallerine yatırım yapıldı ve bu alanda toplam 2 bin 392 megavat kurulu güce sahip tesis faaliyete geçti. Devreye giren doğalgaz çevrim santrali yatırımı 795 megavat oldu.

Yıl boyunca yapılan yatırımlarının değeri 10 milyar dolara ulaştı.

PLANLAR 16 BİN MW AMA…

EPDK verilerine göre 2008 ve 2009 yılında lisans alan ve 2013’te devreye alınması planlanan çok sayıda santral var. Hatta bunların kurulu gücü 16 bin MW’yi bile geçiyor. Ancak bu yıl devreye alınacağı tahmin edilen kurulu güç miktarı 4 bin MW civarında. Keza lisanslı projelerin çoğu ÇED raporu alamadı ya da başka sorunlar nedeniyle davalık durumda. Yine de 2013’te, son yıllardaki olduğu gibi JOO’den fazla santralin devreye girmesi bekleniyor.



TÜKETİM ARTIŞI YAVAŞLAYACAK”

Geçen yıl ekonomideki yavaşlama yıllık ortalama elektrik tüketimini de aşağıya çekti. Son 20 yıllık ortalamaya göre yüzde 7 olan elektrik tüketimi artışı geçen yıl yüzde 5’te kaldı. Elektrik Üreticileri Derneği (EÜD) Başkanı Önder Karaduman, bu yıl a da olsa hızlanma olacağını düşünüyor. Hükümetin yüzde 4 büyüme hedefini hatırlatan Karaduman, buna bağlı olarak elektrik tüketiminde  yüzde 6 seviyelerinde artış öngörüyor. Ardından da enerjideki yatırım ortamıyla ilgili görüşlerini şöyle paylaşıyor:

“Türkiye, bu yıl cari açık başta olmak üzere bazı yapısal sorunlara çözüm getirecek politikalar geliştirebilir ve yatırım ortamını iyileştirecek ilave tedbirler alabilirse ciddi boyutlarda yatırım çekebilecek imkânlara sahip. Ancak hem genelde hem de enerji sektörü özelinde yatırımcıların önüne çıkarılan zorlukların bir an önce aşılması gerekiyor. Bürokratik işlemlerin çokluğu ve uzunluğu, mevzuatta yaşanan beklenmedik değişiklikler, yargının zaman zaman aldığı yanlış kararlar, halkın bazı yatırımlara karşı bilinçsiz tepkisi gibi engel ve sorunlar kamu-özel işbirliğiyle bir an önce çözülmeli.”

“YATIRIM DENGESİ ÖNEMLİ”

Elektrikte yatırım ve tüketim eğiliminin bu yıl da sürmesini bekleyen Önder Karaduman, 2013’te 4 bin MW civarında bir kurulu gücün devreye gireceğini düşünüyor. Buna karşılık uzun dönemde bu trendin sürmesiyle ilgili endişeleri var. Keza Kara-duman’a göre gerek yatırımcıların önüne çıkarılan engeller gerekse kaynak tedarikinde -özellikle doğalgaz- yaşanabilecek aksaklıklar yatırımların hızını azaltma riski taşıyor. Nitekim yatırımların inşaat ilerleme oranlarına bakıldığında iç açıcı bir tablo yok. Birçok yatırım beklenen sürede tamamlanamıyor. Yatırımlar beklenen hızda gerçekleşmez ve talepteki hızlı artışa karşılık verilemezse uzun dönemde arz güvenliğimiz tehdit altında olabilir.

Yeni yatırımlarda termik santrallerin payı düşerken, yenilenebilir kaynaklı santrallerde ciddi artış yaşanıyor. Örneğin 2012 yılında enerji yatırımlarının yüzde 78’ini yenilenebilir kaynaklar oluşturdu. Ancak Önder Karaduman, elektrik sisteminde dengenin tutturulabilmesi için büyük ölçekli yatırımlara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Karaduman, bir yandan yenilenebilir enerji yatırımlarını desteklerken, diğer yandan özellikle yerli kömür kaynaklarının değerlendirilmesi amacıyla termik yatırımların devam etmesi gerektiğini vurguluyor. Karaduman’a göre, her yıl 4-5 bin MVV’lik ilave kapasite hayata geçirilebilir ve bu yatırımlarda yenilenebilir kaynaklarla termik santral yatırımları arasında denge kurulabilirse enerjide sağlıklı bir gelişim sağlanabilir.

Erkan Kizilocak / Para





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir