Anasayfa / Kültür Sanat / Hece Dergisinden Gezginler Listesi

Hece Dergisinden Gezginler Listesi




Hece Dergisinden Gezginler Listesi

Hece dergisi, son sayısını gezi ve gezginlere ayırdı. Seyahatlerini yazıya döken gezginler bahsinin bu topraklarda ilk akla gelecek ismi Evliya Çelebi olsa da ‘gezginler’ listesi hayli uzun. İbn Fadlan’dan Abdürreşid İbrahim’e, Ahmet Haşim’den Melih Cevdet Anday’a kadar uzayıp giden isimler…

Gidecek yolu olana mekân çok. İnsanoğlunun dünyadaki yazgısı da bir yolculukla başladı. Kelimenin dilimizde de kullanılan Arapça karşılığına bakınca ilginç bir anlam dünyası çıkıyor karşımıza. Seyahat kelimesinin kökü olan ‘seyh’, Arapçada ‘suyun yerin üstünde sürekli akması’ anlamına geliyor. İnsanın yer değiştirmesiyle suyun devridaimi arasındaki ilişki, tebdil-i mekândaki ‘hayr’a ve ‘ferahlık’a kapı aralıyor. Aylık edebiyat dergisi Hece, bir su gibi dünyayı dolaşan, hayrı ve ferahlığı bizzat tecrübe eden gezginlerin dünyasına kuşatıcı bir bakış atıyor. Son olarak Rasim Özdenören özel sayısı çıkaran Hece, 22. özel sayısını ‘Gezi’ye ayırıyor. Haziran-temmuz-ağustos aylarını kapsayan ‘yazlık’ sayı, Dünden Bugüne Gezi, Gezi Edebiyatı ve Dili, Gezginler ve Gezileri, Gezginlerin İzleri olmak üzere dört bölümden oluşuyor.

EVLİYA ÇELEBİ’DEN ALBERT CAMUS’YA

Seyahatlerini yazıya döken gezginler bahsinin bu topraklarda ilk akla gelecek ismi Evliya Çelebi olsa da ‘gezginler’ listesi hayli uzun. İbn Fadlan’dan Abdürreşid İbrahim’e, İbn Battuta’dan Yahya Kemal’e, Ahmet Haşim’den Melih Cevdet Anday’a kadar uzayıp giden isimler… Listenin ‘Batı’ yakasında da farklı bir şey yok: Gerard De Nerval, Edmondo De Amicis, Goethe, Ernest Hemingway, Albert Camus. Özel sayının ilk bölümünde gezinin dünden bugüne değişik coğrafyalardaki karşılığı ele alınıyor. M. Kayahan Özgül, ‘Demir Asâ Demir Çarık’ başlığı altında farklı seyyahlardan alıntılarla, yer yer kelimelerin etimolojik incelemesiyle Doğu’da ve Batı’da gezi anlatılarını detaylandırıyor. Birkaç yıl önce kendisi de bir ‘gezgin’i kaleme alan Sadık Yalsızuçanlar, Evliya Çelebi’ye farklı bir açıdan yaklaşarak, Seyahatname’yi ‘bir iletişim dili olarak’ değerlendirmemizin önünü açıyor. Medeniyetimizdeki seyahat algısını Yunus Develi, Tanzimat’la birlikte başlayan medeniyet taşıma amaçlı, modernizm devşirme gayesiyle yapılan seyahatleri de Mustafa Erol’un kaleminden okumak mümkün.



Gezi’nin edebiyatta açtığı, usta kalemlerin elinde tadına doyulmaz bir lezzete bürünen alanın incelemesi ise özel sayının ikinci bölümüne denk düşüyor. Ezelden beri bu alanın en netameli konusu olan seyyahın dilindeki gerçeklik ve imkânlar bahsini Abdürrahim Karadeniz özetliyor. İbn Fadlan’dan Falih Rıfkı’ya ve Cengiz Çandar’a kadar değişik alıntılar yapan Karadeniz, gezi yazılarının okur dünyasındaki etkisini şu ilgi çekici tespitle dile getiriyor: “Bir okur olarak ‘Bir gezi yazısı okudum, dünyam değişti!’ diyemeyiz belki ama dünyanın bugünkü haliyle oluşumuna gezi edebiyatının sunduğu imkânların büyük katkısı olduğunu yadsıyamayız.” Necip Tosun’un halk hikâyelerinde seyahat konusunu ele alan değerlendirmesi ile İkbal Kural’ın Türk romanının doğuşunda ‘gezi’nin önemli etkisini işleyen incelemesi, bu bölümün göze çarpan diğer yazıları.

Gezi özel sayısının son iki bölümü ise birbirini tamamlar nitelikte. Evliya Çelebi, Aleksandr Puşkin, Mina Urgan, Cahit Zarifoğlu, Sezai Karakoç, Necip Fazıl Kısakürek, Kenize Mourad gibi pek çok ismin gezi üzerine kaleme aldığı yazı ve kitapları inceleniyor bu bölümlerde. Ayrıca yazarların kaleminden gezi hatıraları da alıntılar halinde derginin sayfalarında kendine yer buluyor. Hacimli bir kitap kalınlığındaki bu arşivlik Gezi Özel Sayısı’nın ‘ibretlik’ gayretinin ruhuna uygun bir alıntıyla bitirelim: “Sizden önce bu topraklar nice toplumlara ev sahipliği yaptı, nice olaylara sahne oldu. Şimdi bu diyarlarda gezip dolaşın da, Allah’ın âyetlerini yalanlayan o toplumların akıbetinin nasıl olduğuna ibret nazarıyla bakın.” (Âl-i İmran, 137). (0312 419 69 13)

ALİ KOCA ZAMAN





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir