Anasayfa / Ekonomi-Finans / İktisada Eleştirel Bakan Kitaplar

İktisada Eleştirel Bakan Kitaplar



Asaf savaş akat
Sonbahar geldi; okullar açıldı; üniversitede dersler başladı. Doğrusu, olağan kış rutinine geri dönüş heyecanlı bir ortamda gerçekleşti. Mali piyasalara eylül uğursuz geliyor. Nedenini bilmiyorum. Yaz rehavetinden çıkışla bir bağlantısı olabilir.

Yazıya oturduğumda ortalık gene toz dumandı. Piyasaların boğuştuğu soruların cevabını kimse bilmiyor. Yunanistan iflas edecek mi? Euro’dan çıkmalı mı? Euro bölgesi dağılmanın eşiğinde mi? ABD yeniden resesyona girer mi? IMF’yi bile korkutan küresel durgunluk nasıl biter? Çin’in tepkisi ne olur? Vs, vs.

Dikkatinizi çekerim: Lehman Biraderlerin batışının üçüncü yılı ay ortasında doldu. Tamam, ortalığa saçılan likidite ve patlayan kamu açıkları sayesinde dünya ekonomisinin “Büyük Buhran” muadili bir felakete sürüklenmesi engellendi. Ancak küresel ekonomiyi bugünlere taşıyan reel dengesizliklerin çözümü yolunda anlamlı bir tek adım bile atılamadı. Sadece bunlara yenileri eklendi. Çocukluğumun “Dere tepe düz gittik, bir arpa boyu yol gittik” diye başlayan hikayelerini anımsatıyor.

Bu sütunun okuyucularının son gelişmelere şaşırdığını sanmıyorum. Küresel düzeltme sürecinin işlemediğini uzun süredir vurguluyorum. Son yazılarıma baktım. Bu aşamada ekleyecek fazla sözüm olmadığını gördüm. Dünya ekonomisini kasıp kavuran belirsizliğin bir nebze olsun azalmasını beklerken yeni yayınlanan Türkçe iktisat kitaplarını tanıtmaya karar verdim.

Küresel kriz ve sonrasında yaşananlar hakim iktisat teorisini de çok hırpaladı. Mali piyasaların mükemmel çalıştığı varsayımı üzerine inşa edilen ABD kökenli (neoklasik) bakış, bankalarla ve devletlerle birlikte iflasın eşiğine geldi. Doğal olarak, iktisada farklı yaklaşımlara ilgi de arttı.




Cambridge Üniversitesi’nden Kore doğumlu iktisatçı Ha-Joon Chang, kitabına çok hoş bir başlık atmış: “Kapitalizm Hakkında Size Söylenmeyen 23 Şey” (Çeviren: Belgin Tupal; Say Yay. İstanbul 2011). İngilizce baskısı Ocak 2011; çok kolay okunuyor ve güncel konuların adeta tümünü kapsıyor.

Türk okuyucular Harvard öğretim üyesi Dani Rodrik’i tanıyor. Bir süre Merkez Bankası’na danışmanlık yaptı. Küreselleşme ve gelişme üzerine çalışmaları var. İngilizcesi şubatta çıkan son kitabında küreselleşmenin içerdiği siyasi paradokslara bakıyor: “Akıllı Küreselleşme” (Çeviren: Burcu Aksu; Efil Yay. Ankara 2011). Rodrik meraklılarına duyurulur.

Mali piyasa oyuncularının yüksek kârlar uğruna ahlaki değerleri ayaklar altına alan tavrı üzerine son dönemde çok şey yazıldı. İki genç iktisatçı, Columbia Üniversitesi’nden Raymond Fisman ve California Üniversitesi’nden (Berkeley) Edward Miguel yolsuzluk ve şiddeti ele alıyor: “Ekonomi Haydutları” (Çeviren: Tuncer Öncel; Efil Yay. Ankara 2011). Bu da yeni bir kitap (İngilizcesi 2010), keyif alarak okudum.

Bundan sonraki kitapların İngilizce yayın tarihi küresel kriz öncesine gidiyor. Piyasa ekonomisine yönelik ciddi eleştiriler yeni değildir. Ama artık eskisi gibi kolayca ihmal edilemiyor.

Boston Üniversitesi’nden Julie A.Nelson kadın sorunları üzerinde çalışıyor. “Feminist İktisat” dergisini yönetiyor. İlk baskısı 2006’da yapılan kitabına “İnsanlar için İktisat” adını vermişti. Türkçe’ye “Hayatımızdaki Ekonomi” (Çeviren: Didem Kirzen, Yapı Kredi Yay. İstanbul 2011) şeklinde çevrilmiş. Piyasa sisteminin özellikle ahlaki sorunlarına ağırlık veriyor.

Piyasa ekonomisinin eleştiri denince akla önce marksistler gelir. Son olarak London School of Economics’ten kadim dostum (Lord) Meghnad Desai’nin iki kitabına değinmek istiyorum.

İlki teoriktir; İngiltere’de 1970’lerde yayınlandı. 1980’lerde Türkçe tercümesi benim önsözümle Birikim Yayınları’ndan çıktı: “Marksist İktisat Teorisi” (Çeviren: Nail Satlıgan; Eflatun Yay. Ankara 2007). Marksist iktisat konusunda bildiğim en kapsamlı çalışmadır.

Desai, diğerini Sovyet sisteminin çöküşü sonrasında yazdı (2002): “Marx’ın İntikamı” (Çeviren: Gökçer Özgür; Efil Yay. Ankara 2011). Ama güncelliğini hâlâ koruyor. Son küreselleşme dalgasının çok gerçekçi bir sol eleştirisidir.

Bir CD
Bu yaz Salzburg festivalinde Çinli genç piyanist Lang Lang’ı dinleme fırsatını buldum. Daha önce çok methini duymuştum, kesinlikle hak ediyor. “Liszt My Piano Hero” (Sony, 2011) Viyana Filarmonik’le bir konserde kaydedilmiş, DVD’si ile birlikte geliyor. Genelde piyanoyu ve özelde Liszt’i sevenlere hararetle tavsiye ediyorum.

Asaf savaş akat




Yazımızı beğendiniz mi?

Size daha güzel hizmet sunabilmemiz için lütfen bize destek olun. Yazımızı aşağıdaki sosyal medya sitelerinde paylaşabilirsiniz.

Bunu da İnceledinizmi ?

Kimler konkordato komiseri olabilir?

Son günlerde konkordato komiserliği meselesi çok gündemde. Konkordato talebinin mahkemece kabulü kadar, komiser olarak atanacak …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir