Anasayfa / Ekonomi-Finans / Stratejik yatırımlar!..

Stratejik yatırımlar!..




Yeni teşvik sisteminin “stratejik”görüp desteklediği en büyük yedi yatırımın dördü madencilik, üçü kimya sektöründe. Toplamda 9 milyar 241 milyon TUlik 4 bin 840 adet yatırım Türkiye’nin ithalatını önleyecek alanlardan seçildi.

Stratejik yatirim

YENİ teşvik sistemi duyuruluşunun ardından bir yılı geride bıraktı, ilk bir fyj yılda 4 bin 840 yatırım belgesi alındı.’

Bu belgelerle 76 milyar 68 milyon TL’lik yatırım teşviğe bağlandı. Bu ya- ] tırımların 9 milyar 241 milyon TL’si stratejik yatırım kapsamına girdi ve özel teşvik aldı. Yatırımların yüzde 12’sine karşılık gelen bu stratejik yatırımları yapan firma sayısı iki elin parmaklarını geçmiyor.

Para dergisi olarak Türkiye’nin geleceğine damga vuran bu stratejik yatırımları hangi firmaların yapacağını ve yatırımların içeriklerini araştırdık. Resmi Gazete’de yayınlanan yatırım teşvik belgelerini inceledik. Teşviğe bağlanan yedi stratejik yatırımdan üçü kimya, dördü ise madencilik sektöründe.

NEDEN STRATEJİK?

Önce bu yatırımların neden stratejik olduğunu belirtelim. Stratejik teşviklerin oluşturulma mantığı çok basit: Türkiye’de çok ithalatı yapılan ama üretimi yapılmayan ürünlerin üretimini teşvik etmek. Bu da Ekonomi Bakanlığı’nın Girdi Tedarik Stratejisi (GİTES) programı çerçevesinde yapılıyor. 50 milyon dolardan aşağıda olmayan bu yatırımların yaratacağı katma değerin de yüzde 40’dan fazla olması gerekiyor. Genel olarak 5’inci Bölge teşviklerinden yararlanan stratejik yatırımlar, tüm teşviklerde olduğu gibi KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyetlerinden yararlanıyor. Teşviklerin en önemli özelliklerinden biri de yatırım neticesinde istihdam olanağı yaratılacak çalışanların sigorta işveren payının yedi yıl süreyle devlet tarafından karşılanması… Yatırım yeri tahsisi yapılan teşviklerde vergi indirimleri de önemli düzeylerde. Bu teşviklerden yararlanan firmaların kurumlar vergisinin yüzde 90’ından muaf dürümdalar. Toplamda muaf olunan tutar, toplam yatırım bedelinin yarısına kadar ulaşıyor.

“BELGEYİ ALMAK ÇOK ZOR”

Yatırımlardan söz ederken, kritik bir soruyu sormadan geçmemek gerekiyor. Bu kadar cazip olmasına rağmen neden yalnızca yedi yatırım, stratejik yatırım teşvik belgesi aldı? Bu sorunun yanıtını Ankara’da 30 yıldır yatırım, ihracat teşvikleri ve marka-patent tescili konularında danışmanlık yapan Anadolu Müşavirlik’in Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Yüceel veriyor. Cengiz Holding bünyesindeki Eti Alüminyum’un Konya’daki 545 milyon TL’lik yeni yatırımına stratejik belge almasına katkı sağladıklarını belirten Yüceel, “Stratejik teşvik kapsamına girmenin şartları ağır. Buna sıradan bir teşvik belgesi olarak bakmamak lazım. Türkiye’de bugüne kadar ilk defa böylesi bir belge alınıyor. Yatırımın Türkiye’de ilk kez yapılıyor ve ithalatı ikame ediyor olması da yetmiyor. Yatırımın yüzde 40 katma değer yaratacağını da raporlarla ispat etmesi gerekiyor. Biz bunun için TOBB, TÜ1K gibi kurumlardan da belge aldık. Bence yedi yatırımın bile stratejik kapsamına girmesi başarı” diyor. Yüceel halen Türkiye’de gazete kağıdı üretmek isteyen bir medya gurubuna stratejik belge almak için çalışmalarını sürdürdüklerini sözlerine ekliyor.

EN BÜYÜK YATIRIM SOCAR’DAN



Türkiye’nin en büyük stratejik yatırımını Star Rafinerisi yapıyor. AzerbaycanlI So-car’ın yatırımı 6 milyar 600 milyon TL’ye mal olacak. İzmir’de Petkim yarımadasına yapılacak yatırım, aynı zamanda ilk stratejik teşvik belgesi alan yatırım olma özelliğini de taşıyor. Socar Türkiye Başkanı Kenan Yavuz, bu yatırımla 2023’de 5 bin kişilik istihdam, 5 milyar dolarlık da ihracat hedeflediklerini söylüyor. Stratejik yatırım olmalarının kendilerine büyük avantaj sağladığını belirten Yavuz, “Stratejik teşvik verilmesi yatırım proses maliyetlerimizi öteledi, bizi şevklendirdi. Star Rafinerisi için aldığımız teşvikle önümüzdeki 10 yılda 1 milyar doların üzerinde avantaj sağlayabileceğiz” diye konuşuyor.

Socar Türkiye, ikinci belgesini ise Petkim için aldı.

Belgeye göre Petkim, PTA olarak bilinen saf tereftalik asit üretimi yapacak. Bu madde polyester iplik ve film yapımında kullanılıyor. Yıllık 105 bin ton kapasiteli yatırım, 200 milyon TL’ye mal olacak.

HEKİMHAN’A İKİ YATIRIM

Star Rafinerisi’nin ardından en büyük ikinci stratejik yatırımı Ereğli Demir Çe-lik’in bağlı ortağı Erdemir Madencilik, Malatya Hekimhan’da gerçekleştirilecek. Toplam 1 milyar 569 milyon TL’lik yatırımla Hekimhan’ın Hasançelebi beldesine demir cevheri zenginleştirme ve peletleme (küçük parçacıkların sıkıştırılması) fabrikası kurulacak. Kurulacak tesis yıllık 3 milyon ton kapasiteli olacak.

Malatya’nın Hekimhan ilçesindeki ikinci stratejik yatırımı ise Hekimhan Madencilik yapacak. Koloğlu Aile-si’ne ait Kolin Grubu’nun şirketlerinden olan Hekimhan Madencilik, Türkiye’nin en büyük manganlı demir cevheri sahasının işletmesini 2040 yılına kadar özelleştirmeden almıştı. Türkiye’nin en eski maden sahalarından olan Decevi sahasında demir cevheri istihracı (işleme) tesisi kuracak. Bunun için 81 milyon TL’lik yatırım yapmayı planlayan şirketin kuracağını tesisin yıllık kapasitesi 150 bin ton olacak.

CENGİZ HOLDİNG E İKİ BELGE

Cengiz lnşaat’ın 2004’te özelleştirmeden aldığı Eti Alüminyum ise Konya Seydişehir’de 544 milyon 657 milyon dolarlık yatırıma hazırlanıyor. Yassı, yuvarlak ingot (alüminyum) ve alüminyum külçe üretmek için kurulacak tesisin yatırımına hemen başlanması planlanıyor. Eti Alüminyum Genel Müdürü Mehmet Arıkan, stratejik teşviklerin kapsamının kendilerini bu yatırımı yapma konusunda teşvik ettiğini söylüyor. Bu yatırımla Türkiye ekonomisinin kazanacağını belirten Arıkan, “Zaman içinde stratejik teşviklerin artacağına inanıyorum” diyor.

Cengiz Holding, ikinci stratejik yatırımı ise Samsun’da gerçekleştirecek. Cengiz Holding’in özelleştirmeden aldığı Eti Bakır, Kastamonu Küre ve Artvin MurguFda çıkardığı bakırı Samsun’daki tesislerinde ayrıştırıyor. Buraya bir de işleme tesisi kurmayı planlayan firma, bu tesis için 180 milyon TL’lik yatırım yapacak.

ASTIM İLACI ÜRETECEK

İlaç sektöründe olup da stratejik yatırım kapsamına giren tek yatırımı ise Neutec İlaç Sanayi yapıyor. Mahmut Bilgiç’in Yönetim Kurulu Başkanı olduğu firmanın Sakarya 1. Organize Sanayi Bölgesi’nde bir fabrikası var. Neutech ikinci fabrikasını da buraya kuracak. Türkiye’de üretimi bulunmayan astım ilacını üretccek olan firma 67 milyon TL’lik yatırım yapmayı öngörüyor. Firmanın yatırımı hayata geçtiğinde yıllık 150 milyon dolar tutarındaki ilaç ithalatının yüzde 20 oranında azalacağı hesaplanıyor.

Stratejik yatırım teşvikleri neler?

KDV istisnası Gümrük vergisi muafiyeti Vergi indirimi Sigorta primi işvere; hissesi desteği Yatırım yeri tahsisi Faiz desteği KDV iadesi Gelir vergisi stopajı desteği (6. Bölgede) Sigorta primi desteği (6. Bölgede)

Rahime Baş Uçar





İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir