Anasayfa / Ekonomi-Finans / Yatırım fakiri Doğu, enerjide kral oldu!

Yatırım fakiri Doğu, enerjide kral oldu!




Yatırım fakiri Doğu, enerjide kral oldu!

Ankara’nın doğusu sanayi yatırımlarında hep geri planda kaldı. Türlü teşvik ve desteklere karşın ‘Doğu’nun makus talihi’ değişmedi. Ta ki enerjide liberalleşme ile birlikte özel sektörün önünün açılmasına kadar. Enerji ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu adeta yeniden keşfedildi. Bugün yalnızca Türkiye’nin toplam HES yatırımlarının yüzde 41’i, bölgedeki Fırat ve Dicle nehirlerine yapılıyor.

Türkiye, Ekonomik Kalkınma ve işbirliği Örgütü ( OECD) ülkeleri içerisinde geçtiğimiz 10 yıllık dönemde enerji talep artışının en hızlı gerçekleştiği ülke durumunda.

Ayrıca, dünyada 2002 yılından bu yana elektrik ve doğalgazda Çin’den sonra en fazla talep artış hızına sahip ikinci büyük ekonomi. Yapılan projeksiyonlar, bu eğilimin orta vadede de devam edeceğini gösteriyor.

Uzun süredir yıllık elektrik enerjisi tüketim artışı, ortalama yüzde 7-8 seviyelerinde gerçekleşen Türkiye’nin yıllık ortalama talep artışının yüzde 6-7.5 oranında oluşması öngörülüyor. Bu bağlamda Türkiye’nin elektrik kumlu gücü de her geçen yıl artış gösteriyor. Öyle ki 2002 yılında 31 bin 846 MW olan elektrik enerjisi kumlu gücü, bugün 52 bin 458 M\V’a yükseldi. Ayrıca Türkiye’deki elektrik üretim santrali sayısı da artış eğilimde. 2002 yılı itibarıyla 300 olan santral sayısının 632’ye çıktığı gözleniyor.

FIRAT VE DİCLE BEREKETİ

Rakamların bu boyutta ortaya çıkmasında kuşkusuz Türkiye’nin dört bir yanının adeta ‘enerji santiyesi’ne dönüşmüş olmasının etkisi var. Hemen hemen tüm kentlerde bir santral inşaatı yükseliyor.

Sanayi yatırımlarında verilen teşviklere rağmen, bir türlü istenen seviyeye gelemeyen Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri de enerji konusundaki potansiyelini en üst seviyede kullanmaya çalışıyor. Bölge, su kaynaklarının zenginliği nedeniyle enerji konusunda şöhretine yakışır şekilde yatırımcı çekiyor. Türkiye’nin en büyük HES projeleri, Fırat ve Dicle nehirleriyle onların kolları üzerinde yer alıyor. Bu noktada bir veri sunmak gerekirse Türkiye’de gerçekleşen tüm HES yatırımlarının yüzde 4l’i bu iki nehir üzerinde gerçekleşiyor. Yine Silopi -Şırnak gibi yerlerdeki termik-kömür santralleri, bölgenin enerji yatırımlarında önemli rol oynuyor.

DOĞU’NUN YILDIZI

Kımılu gücü yüksek kamu yatırımlarının bulunduğu bölgedeki özel sektör yatırımcılarına gelince… Limak Enerji, bu yatırımcıların başında geliyor. Şirketin bünyesinde; Siirt’te geçen yıl işletmeye açtığı 266 MW kurulu güce sahip Alkumru Barajı ve HES, Tunceli’de 2009’da işletmeye giren 85 MW’lık Uzunçayır Barajı ve HES ve Elazığ’da ise 2008’de devreye giren 59 MW kumlu güce sahip Seyrantepe Barajı ve HES bulunuyor.

Öte yandan 2013 – 2014 yıllarında devreye ginnesi planlanan inşa halindeki yatınmlan da mevcut. Bunlardan biri Siirt’teki 45 MW güce sahip Kirazlı Kirazlık Regülatörü ve HES. Bu santralin yılda ortalama 150 milyon kWh’lık enerji üretim gerçekleştinnesi planlanıyor. Diğeri ise Elazığ’da faaliyete geçecek olan 131 MW güçteki ve yılda ortalama 421 milyon kWh’lik enerji üretimi gerçekleştirecek olan Tatar Barajı ve HES. Limak’ın Elazığ’daki bir başka yatınmı ise Pembelik Baraji ve HES. 130 MW kurulu güce sahip olacak olan bu santralin yıllık ortalama 405 milyon kWh’lık enerji üretmesi planlanıyor.



Yatırım için bölge ayırımı yapmadıklarını söyleyen Limak Enerji HES Üretim Grubu Genel Müdürü Taner Ercömert, “Hidroelektrik santral bizim güçlü olduğumuz alan. Bu sahada yatırımlara devam ediyoruz. Doğu’daki tüm projelerimiz Fırat ve Dicle nehirleri ve kollan üzerinde. Potansiyel burada olduğu için biz de buradayız. Burada olmaya da devam edeceğiz”diyor.

SABANCI’NIN İLGİSİ

Enerjisa da doğu illerinde enerji yatırımları bulunan şirketlerinden. Şirketin Siirt, Muş ve Erzurum’da baraj ve HES yatınmlan var. Siirt’te Büyükçay Nehri üzerine inşa edilen ve 2017’nin ilk yarısında işletmeye alınması hedeflenen incir Barajı ve HES’in, 160 MW kumlu güce sahip olacağı belirtiliyor. 2013’te inşaatına başlanması planlanan projede, inşa süresince bin kişi çalışacak.

Siirt’te, Botan Nehri üzerinde inşa edilecek olan Pervari Barajı ve HES’in 2017 yılı içinde işletmeye alınması hedefleniyor. 400 MW olan projenin mühendislik ve etüd çalışmaları devam ediyor. Muş’ta Murat Nehri üzerinde inşa edilecek olan Alpaslan-II Barajı ve HES’in ise 280 MW kumlu güce sahip olması ve 2017’de işletmeye alınması planlanıyor.

Enerjisa CEO’su Yetik Kadri Mert yatınm için bu illeri seçmelerinin nedenini şöyle açıklıyor: “Fırat ve Dicle nehirleri özellikle düzenli akımlan ile HES’ler için önemli bir potansiyel oluşturuyor. Bu potansiyelin ülkemiz için değerlendirilmesi, Enerjisa için önemli fırsat oluşamıyor.”

LOJİSTİK ZORLUĞU

Bölgeye yatırımın dezavantajları olduğunu da kaydeden Mert’in değerlendirmelerine göre lojistik sağlanması önemli dezavantaj. Yine bölgenin hammadde üreten birçok fabrikaya mesafesinin uzak olması nedeniyle nakliye mesafeleri ve maliyetleri, proje bütçesinde önemli bir yer tutuyor. Bölgeden yeterli vasıflı iş gücü temini de ayn bir somn.

Ankara merkezli Özaltın Holding’in iştiraklerinden Kalehan Enerji, Fırat Nehri üzerinde gerçekleştirdiği, inşasına 2009 yılında başlanıp 2014 yılında tamamlanması planlanan projeler yürütüyor. Şirket, Elazığ ve Bingöl’de kumlu gücü 225 ile 600 MW arasında değişen Yukarı Kaleköy Barajı ve HES, Aşağı Kaleköy Barajı ve HES, Beyhan I ve Beyhan II Barajı ve HES projelerini yapıyor.

TERMİK SANTRAL İNŞA EDECEK

Global Enerji’nin çoğunluk hissesine sahip olduğu Galata Enerji ile birlikte Şırnak’ta 270 MW gücünde asfaltite dayalı ve akışkan yatak teknolojisi ile termik santral inşa projesi mevcut. İnşaatına 2012’nin son çeyreğinde başlanacak olan Şımak Termik Sant-rali’nin yaklaşık 30 ayda tamamlanması planlanıyor. Santralin yıllık ortalama 2.0 milyar kWh elektrik üretmesi öngörülüyor.

Tamamen yerli kaynaklar kullanılarak elektrik üretimini gerçekleştirecek olan santralin toplam yatırım tutarının maden yatırımlanyla birlikte 750 milyon lira seviyesinde olacağını belirten Global Enerji Ceo’su Atay Arpa-cıoğullan, “Yatınm için bu ili seçmemizde bölgede yerel bir kaynak olan asfaltit madenlerinin bulunması etkili oldu” diyor.

Uzun vadede asfaltit kaynaklannı barındıran maden sahasının tüm potansiyelini kullanarak kurulacak ilave tesislerle üretim kapasitesini artırmayı hedeflediklerini ifade eden Arpacı-oğlu “Proje, Türkiye’nin doğu illerindeki en büyük özel sektör yatırımlarından biri olması ve 2 bin 500 kişiye istihdam sağlaması açısından son derece önemli.”

Rüzgar, hidroelektrik, jeotermal ve termik enerji alanında yatınmlan olan Türkerler Enerji de doğu illerine en çok yatırım yapan şirketlerden. Şirketin Ardahan ve Hakkari’de baraj ve HES projeleri bulunuyor.

Özlem Bay Yılmaz / Ekonomist






İlginizi Çekebilecek Benzer Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir