Karaciğer “tomurcukları” üretildi

ABD’de 16.000 kişi karaciğer nakli bekliyor. Ancak yeterli sayıda organ bulunamadığı için bunların ancak 7000 kadarına 2013’te karaciğer nakli yapılabildi. Ülkemizdeki kayıtlarsa 2000’den fazla vatandaşımızın karaciğer nakli beklediğini, bunların ancak yarısına nakil yapılabildiğini gösteriyor. Japonya’daysa durum çok daha vahim. Karaciğer bekleyen insanların sayısı, nakil için karaciğer sağlayabilecek ölüm vakalarının sayısından on kat daha fazla.

İşte bu durum Japonya’daki Yokohama Şehir Üniversitesi Yenileyici Tıp Bölümünden Takonari Takebe ve ekibini alternatif bir çözüm aramak üzere harekete geçirmiş. Takebe ve ekibi geçtiğimiz yıl insan derisinden alınıp embriyonik duruma geçmek üzere yeniden programlanan hücrelerden mini-karaciğerler, başka bir deyişle karaciğer “tomurcukları” üretmeyi başardı. (Embriyonik kök hücreler başkalaşarak vücuttaki her türlü hücreye dönüşebildikleri için önem taşıyor.)

Üretilen karaciğer hücreleri başka iki tip hücreyle karıştırıldığında, kendilerini damarları da olan üç boyutlu yapılar biçiminde düzenliyor. Dolayısıyla Takebe ve ekibi insan embriyosunun işlevsel bir karaciğer oluşturma sürecini yapay olarak tekrarlamış oluyor.

Yaklaşık 5 milimetre uzunluğundaki insan karaciğer tomurcukları bir fareye nakledildiğinde, gelişmiş bir organdaki şekerleri ve ilaçları metabolize etme gibi işlevleri yerine getirebiliyor. Farenin kendi karaciğeri işlev dışı bırakıldığında bile bu tomurcuklar fareyi iki ay kadar canlı tutabiliyor. Takebe karaciğer yetmezliği çeken bir insana bu tomurcukların yüz binlercesinin aktarılması gerekeceğini belirtiyor. Ayrıca tomurcukların her hastanın kendi hücrelerinden üretilmesi mümkün oluncaya kadar, alıcılar tıpkı bütün bir organın naklinde olduğu gibi organ reddine karşı bağışıklık sistemi baskılayıcılarına ihtiyaç duyacak.

Karaciğer tomurcukları naklinin on yıllık bir süre içinde mümkün olabileceği öngörülüyor.